1 | 2 | 3 | 4 | 5 | »
Zmiany temperatury
Jest rzeczą ogólnie znaną, że w miarę wznoszenia się ponad poziom morza, temperatura powietrza stale się obniża, a na każde 100 m wzniesienia przypada spadek ciepłoty o 0,57°C, przy czym w czasie pory letniej spadek ten bywa większy niż w zimie, ponieważ promienie słoneczne są tym bardziej pochłaniane przez atmosferę, im gęstsze jest powietrze i im bardziej nasycone jest ono parą wodną. W grę wchodzi także zachowanie się powierzchni Ziemi, która pochłania ciepło w stopniu o wiele wyższym niż powietrze, oddając je następnie przez promieniowanie w otaczającą atmosferę, a zatem na zboczach gór i rozległych płaskowyżach powietrze bywa bardziej ogrzane, aniżeli na szczytach odosobnionych.
Działanie słońca
Prócz temperatury powietrza, należy w górach uwzględnić także promieniowanie słoneczne. Mierząc temperaturę na różnych wysokościach stwierdzić można, że ciepłota w miarę wznoszenia się wzrasta i to nierównolegle ze spadkiem ciśnienia, lecz o wiele szybciej. Bierze się to stąd, że w górach promienie słoneczne przechodzą przez warstwę atmosfery - cieńszą niż na nizinach, a przy tym zawierającą mniej pyłu i pary wodnej, wskutek czego znacznie mniejsza ich ilość zostaje zatrzymana. Zjawisko to zwane insolacją jest ważnym czynnikiem, który w górach rekompensuje w znacznym stopniu niską temperaturę powietrza. Na podstawie dokonanych pomiarów można określić, że przy przechodzeniu przez atmosferę na poziomie morza, absorpcji ulega około 32% promieni słonecznych, ale w górach na najwyższym szczycie europejskim Mont Blanc (4810 m n.p.m.) tylko 6%.
Jeśli wielkość tzw. stałej słonecznej, tj. średniego rocznego natężenia promieniowania słonecznego dla górnej powierzchni atmosfery przyjmiemy za 100%, to dla Świnicy wielkość ta wyniesie 83%, dla Kasprowego Wierchu 81%, a dla Warszawy i Gdańska tylko 78%.
Insolacja potężnie wspiera rozwój roślin, zastępuje i wynagradza zbyt niską temperaturę powietrza, silniej niż w dolinach nagrzewa glebę i ogromnie przyczynia się do zwiększenia parowania, ale należy też pamiętać o negatywnych jej skutkach. W samym Zakopanem temperatura insolacyjna osiąga często ponad 50°C, dlatego tak ważne w górach jest zabezpieczenie przed promieniami słonecznymi oczu, głowy i skóry.
1 | 2 | 3 | 4 | 5 | »