Co naprawdę pijemy? Polacy mylą wodę z napojami smakowymi. Opakowanie wygrywa ze składem

Kolorowa etykieta, hasło „zero cukru” i owocowy smak – czy to wystarczy, aby uznać napój za zdrowy? Okazuje się, że wielu Polaków podejmuje decyzje zakupowe pod wpływem pierwszego wrażenia, nie sprawdzając dokładnie składu produktu. Z badania Euroconsumers Polska wynika, że aż 63,7% respondentów przynajmniej raz kupiło napój, który po przeczytaniu etykiety okazał się mniej korzystny, niż początkowo sądzili. Problem dotyczy również rozróżniania zwykłej wody od napojów smakowych, witaminowych i owocowych. Czy wiemy, co naprawdę znajduje się w butelce?
Aleksandra Załęska
Dzisiaj 12:48
Udostępnij
Co naprawdę pijemy? Polacy mylą wodę z napojami smakowymi. Opakowanie wygrywa ze składem

Zakupy w kilka sekund. Nie czytamy etykiet napojów

Wybór napoju często zajmuje nam zaledwie chwilę. Sięgamy po produkt, kierując się wyglądem opakowania, nazwą lub hasłem reklamowym. Rzadziej zastanawiamy się nad tym, ile cukru zawiera i jakie dodatki znalazły się w jego składzie.

Potwierdzają to wyniki badania ARC Rynek i Opinia, przeprowadzonego na zlecenie Euroconsumers Polska wśród 1024 dorosłych respondentów. Aż 42% ankietowanych poświęca na obejrzenie nowego produktu lub napoju w zmienionym opakowaniu nie więcej niż 10 sekund.

Niepokojące są również odpowiedzi dotyczące czytania etykiet. Ponad połowa badanych nie sprawdza regularnie informacji umieszczonych z tyłu opakowania. 22,1% robi to rzadko lub nigdy, a 30,4% zagląda do składu tylko od czasu do czasu.

Tymczasem 63,7% respondentów przyznało, że przynajmniej raz dopiero po przeczytaniu etykiety zorientowało się, że kupiony napój ma mniej korzystny skład, niż początkowo zakładali.

Etykiety są nieczytelne, a skład nie zawsze zrozumiały

Samo sprawdzenie opakowania nie gwarantuje jeszcze świadomego wyboru. Dla wielu konsumentów problemem jest sposób prezentowania informacji.

Z badania wynika, że:

  • 35,5% respondentów ma trudności ze zrozumieniem składu napojów,

  • 34,9% zwraca uwagę na zbyt małą czcionkę,

  • 23,3% wskazuje na brak jasnej informacji o zawartości cukru.

To istotne, ponieważ właśnie ilość cukru jest jedną z najczęściej poszukiwanych informacji na etykiecie. Zwraca na nią uwagę 43,5% badanych.

Zdaniem Roberta Warmbiera, Country Leada Euroconsumers Polska, konsumenci nie powinni tracić czasu na rozszyfrowywanie informacji o produkcie. Etykieta powinna w prosty i czytelny sposób informować, co znajduje się w opakowaniu. Jak podkreśla, samo spełnienie minimalnych wymogów prawnych nie zawsze oznacza, że informacje są rzeczywiście zrozumiałe dla kupujących.

Woda mineralna, smakowa czy witaminowa? Nie każdy napój na bazie wody jest tak samo zdrowy

Jednym z największych problemów jest rozróżnianie naturalnej wody mineralnej od napojów, których podstawą jest woda, ale które zawierają również inne składniki. Mogą to być soki owocowe, cukier, substancje słodzące, aromaty, witaminy czy dodatki smakowe.

Choć 69,7% ankietowanych prawidłowo rozpoznaje niegazowaną wodę bez dodatków jako naturalną wodę mineralną, pozostałe odpowiedzi pokazują, że granica między poszczególnymi kategoriami produktów nie jest dla wszystkich oczywista.

Aż 34,3% badanych uważa, że woda witaminowa jest równie zdrowa jak naturalna woda mineralna. 23,5% przypisuje takie same właściwości napojowi zawierającemu około 20% soku, a 17,4% – wodzie smakowej bez cukru.

Warto pamiętać, że napój na bazie wody nie jest automatycznie odpowiednikiem czystej wody. Dodatki mogą wpływać na jego kaloryczność i wartość odżywczą. Dlatego przed zakupem warto sprawdzić nie tylko nazwę produktu, ale przede wszystkim listę składników i tabelę wartości odżywczych.

„Bez cukru”, „zero”, „naturalny” – czy wiemy, co oznaczają te hasła?

Marketingowe określenia na opakowaniach często budują wrażenie, że mamy do czynienia ze zdrowszym wyborem. Szczególnie popularne są komunikaty takie jak „bez dodatku cukru”, „zero” czy „naturalny”.

Problem w tym, że konsumenci nie zawsze prawidłowo je interpretują. Z badania wynika, że aż 42,2% respondentów błędnie rozumie hasło „bez dodatku cukru” lub nie wie dokładnie, co ono oznacza.

Tymczasem poszczególne określenia nie są tożsame:

  • Bez dodatku cukru – oznacza, że do produktu nie dodano cukrów ani innych składników wykorzystywanych ze względu na ich właściwości słodzące. Nie wyklucza jednak obecności cukrów naturalnie występujących w składnikach.

  • Bez cukru – zgodnie z przepisami produkt może zawierać maksymalnie 0,5 g cukrów na 100 ml.

  • Zero – najczęściej odnosi się do braku cukru, ale warto sprawdzić, czego dokładnie dotyczy deklaracja producenta.

  • Naturalny – samo określenie nie gwarantuje niskiej kaloryczności ani braku cukrów.

Niektóre napoje mogą zawierać cukry pochodzące z owoców, a produkty słodzone mogą wykorzystywać substancje słodzące, takie jak aspartam. Mimo to 22,7% badanych automatycznie kojarzy określenie „naturalny” ze zdrowszym produktem.

Właśnie dlatego warto patrzeć na skład, a nie wyłącznie na hasła umieszczone z przodu butelki.

Rodzice również dają się zwieść opakowaniom

Problem świadomego wyboru napojów dotyczy także rodzin z dziećmi. Co więcej, wyniki badania wskazują, że rodzice częściej niż ogół respondentów odkrywają dopiero po zakupie, że wybrany produkt ma mniej korzystny skład.

W gospodarstwach domowych z dziećmi odsetek takich odpowiedzi był wyższy o 6,4 punktu procentowego. Rodzice o 5,3 punktu procentowego częściej niż pozostali badani orientowali się również, że kupili inną kategorię produktu, niż początkowo zakładali.

To ważna kwestia z punktu widzenia kształtowania nawyków żywieniowych najmłodszych. Dzieci uczą się codziennych wyborów przede wszystkim przez obserwację dorosłych. Jeśli rodzice regularnie sięgają po słodzone napoje, mogą nieświadomie utrwalać podobne przyzwyczajenia u swoich pociech.

Światowa Organizacja Zdrowia wskazuje wodę jako podstawowy i korzystny sposób nawadniania organizmu. Jej wybór pomaga również ograniczyć ilość cukrów dostarczanych wraz z napojami.

Różne stawki VAT na wodę i napoje. Co na to konsumenci?

Wyniki raportu zwracają uwagę nie tylko na problem etykiet, ale również na różnice w opodatkowaniu poszczególnych kategorii produktów.

Ponad 4 na 10 ankietowanych (41,8%) nie wiedziało, że różne rodzaje napojów mogą podlegać odmiennym stawkom VAT. Tymczasem według danych przywołanych w raporcie butelkowana woda mineralna i źródlana objęta jest stawką 23%, podczas gdy wybrane napoje zawierające co najmniej 20% soku – stawką 5%.

Po zapoznaniu się z tymi informacjami aż 71,8% respondentów sprzeciwiło się wyższemu opodatkowaniu czystej wody niż napojów z dodatkiem soku. Ponad połowa ankietowanych wyraziła zdecydowany sprzeciw.

Autorzy raportu wskazują, że potrzebne są bardziej przejrzyste zasady oznakowania produktów, skuteczniejsza kontrola etykiet oraz edukacja konsumentów. Podkreślają również konieczność ponownego przyjrzenia się zasadom opodatkowania napojów z perspektywy zdrowia publicznego.

Jak wybierać napoje, żeby nie dać się zwieść opakowaniu?

Świadome zakupy nie muszą być trudne ani czasochłonne. Wystarczy wyrobić sobie kilka prostych nawyków:

  1. Czytaj skład, nie tylko nazwę produktu. Sprawdź, czy kupujesz wodę mineralną, napój smakowy czy napój owocowy.

  2. Zwracaj uwagę na zawartość cukrów. Informacja znajduje się w tabeli wartości odżywczych, zwykle w przeliczeniu na 100 ml.

  3. Nie sugeruj się wyłącznie hasłem „fit” lub „naturalny”. Takie określenia nie zastępują analizy składu.

  4. Sprawdzaj substancje słodzące. Brak cukru nie zawsze oznacza, że napój nie zawiera innych składników nadających mu słodki smak.

  5. Wybieraj wodę na co dzień. To prosty sposób na ograniczenie cukru w diecie i regularne nawadnianie organizmu.

Opakowanie to nie wszystko. Liczy się to, co naprawdę pijemy

Wyniki badania Euroconsumers Polska pokazują, że wygląd produktu i marketingowe deklaracje mogą skutecznie wpływać na decyzje zakupowe. Nie zawsze jednak idą w parze z rzeczywistym składem napoju.

Dlatego warto poświęcić kilka dodatkowych sekund na przeczytanie etykiety. Szczególnie gdy kupujemy produkty dla dzieci lub szukamy zdrowszych zamienników słodzonych napojów. Pamiętajmy, że kolorowa butelka, owocowa grafika i napis „zero” nie mówią jeszcze wszystkiego o produkcie.

Najlepszym nawykiem jest wybieranie wody jako podstawowego napoju na co dzień i świadome sprawdzanie składu pozostałych produktów. Bo w zdrowym odżywianiu liczy się nie to, co obiecuje opakowanie, ale to, co faktycznie znajduje się w środku.