– Zaćma jest postępującym zmętnieniem naszej własnej soczewki oka, która pełni bardzo ważną funkcję. Dzięki niej widzimy, ponieważ bierze udział w procesie widzenia i załamywaniu światła. Z biegiem czasu ta przezroczysta soczewka staje się coraz bardziej mętna, twarda i sztywna, przez co nie może już pełnić swojej funkcji tak, jak powinna – wyjaśnia lek. Tomasz Tomczyk z kliniki Oko-Test Diagnostyka i Chirurgia Oka w Nowym Targu.
Zaćma to jedna z najczęstszych przyczyn stopniowego pogarszania się widzenia. Rozwija się powoli, często przez długi czas pozostaje niezauważona, a wiele osób „przyzwyczaja się” do gorszego obrazu i odkłada wizytę u okulisty. Tymczasem szybka diagnoza i odpowiednio zaplanowane leczenie mogą realnie poprawić komfort i bezpieczeństwo życia.
Objawy takie jak:
przymglony obraz, wrażenie patrzenia „jak przez brudną szybę”,
pogorszenie widzenia do dali i do bliży,
trudności z czytaniem,
problemy z prowadzeniem samochodu, szczególnie po zmroku,
olśnienie od świateł nocnych,
słabsze widzenie kolorów, „wyblakłe” barwy
bywają bagatelizowane i tłumaczone zmęczeniem lub wiekiem, tymczasem mogą to być objawy zaćmy.
Dlaczego należy badać zaćmę?
Jak podkreśla dr n. med. Violetta Tomczyk-Drożyńska – chirurg okulista i dyrektor medyczna Oko-Test wiele osób „przyzwyczaja się” do gorszego obrazu i odkłada wizytę u okulisty. Tymczasem szybka diagnoza i odpowiednio zaplanowane leczenie mogą realnie poprawić komfort i bezpieczeństwo życia. Warto wykonać badanie przesiewowe i sprawdzić, czy przyczyną nie jest właśnie zaćma.
- Odkładanie diagnozy i zabiegu może mieć realne konsekwencje - nie tylko dla wzroku, ale i całego funkcjonowania. Obraz staje się mniej wyraźny, spada kontrast, kolory bledną. Codzienne czynności stają się coraz trudniejsze. Gorsze widzenie zwiększa ryzyko potknięć i upadków (szczególnie u seniorów), wypadków komunikacyjnych i urazów w pracy. Problemy z widzeniem wpływają na samodzielność, aktywność społeczną, samopoczucie psychiczne, a u seniorów mogą sprzyjać izolacji i szybszemu pogorszeniu funkcji poznawczych. Im bardziej zaawansowana zaćma, tym zabieg może być technicznie trudniejszy, a ryzyko powikłań wyższe. Rekonwalescencja bywa też dłuższa. Bardzo zaawansowana, nieleczona zaćma może prowadzić m.in. do wzrostu ciśnienia w oku (wtórnej jaskry), stanów zapalnych oraz znacznego pogorszenia widzenia – wyjaśnia lekarka.
Kogo dotyka zaćma i jak ją leczyć?
Zaćma jest nazywana chorobą cywilizacyjną – dotyka bardzo wielu osób, a ryzyko rośnie z wiekiem. To zmętnienie naturalnej soczewki oka, znajdującej się wewnątrz gałki ocznej. Jest wynikiem zmian zachodzących wraz ze starzeniem się organizmu, m.in. starzenia się białek soczewki i przebudowy procesów biologicznych w jej obrębie. Oznacza to, że prędzej czy później dotknie ona każdego z nas, choć u jednych pojawi się wcześniej, a u innych później. Dużą rolę odgrywają również czynniki genetyczne i środowiskowe. Dotyka najczęściej seniorów po 60.–65. roku życia, ale coraz częściej także osób po 40. roku życia – zwłaszcza gdy widzenie w jasnym świetle pogarsza się mimo zmiany okularów – tłumaczy lek. Tomasz Tomczyk.
Zaćma rozwija się szybciej u osób z chorobami przewlekłymi (m.in. cukrzycą), długotrwale przyjmujących niektóre leki (np. steroidy lub wybrane leki kardiologiczne), po urazach oka lub głowy (zaćma pourazowa może wymagać szybszej interwencji).
Co ważne wbrew obiegowym opiniom zaćmy nie da się wyleczyć kroplami ani farmakologicznie cofnąć zmian, które zaszły już w soczewce. Współczesna medycyna zna tylko jedną skuteczną metodę leczenia: chirurgiczne usunięcie zmętniałej soczewki i zastąpienie jej sztuczną soczewką wewnątrzgałkową.
– Nie da się cofnąć zmian zachodzących w soczewce za pomocą farmakologii, czyli leków. Jedyną dostępną na świecie metodą leczenia jest wymiana zmętniałej soczewki na sztuczną, która przejmuje jej funkcję w układzie optycznym oka. Dzięki temu możliwe jest przywrócenie widzenia podobnego do tego z okresu młodości – podkreśla dr n. med. Violetta Tomczyk-Dorożyńska.
Jak wygląda operacja zaćmy?
Operacja zaćmy jest dziś jedną z najczęściej wykonywanych procedur chirurgicznych na świecie. Najczęściej przeprowadza się ją metodą fakoemulsyfikacji, czyli małoinwazyjnego usunięcia zmętniałej soczewki i zastąpienia jej nową.
– Zabieg chirurgiczny, czyli fakoemulsyfikacja zaćmy z wszczepieniem soczewki, to najczęściej wykonywana procedura chirurgiczna na świecie. Dla doświadczonego chirurga trwa około 10–15 minut. Dla pacjenta zabieg jest całkowicie bezbolesny. Znieczulenie podawane jest w postaci kropli do oka – nie stosuje się zastrzyków do oka ani skomplikowanego przygotowania – wyjaśnia dr n. med. Violetta Tomczyk-Dorożyńska.
Podczas operacji chirurg okulista rozbija zmętniałą soczewkę przy pomocy ultradźwięków, usuwa jej fragmenty, a następnie wszczepia nową, przezroczystą soczewkę wewnątrzgałkową. Pozwala to ponownie skierować światło w prawidłowy sposób na siatkówkę i przywrócić ostrość widzenia.
– Pacjent przygotowuje się głównie poprzez odpowiednie zakrapianie oczu przed zabiegiem, a podobne postępowanie obowiązuje także po operacji. Sam zabieg nie jest szczególnie obciążający i zazwyczaj nie wyłącza pacjenta z codziennych aktywności – dodaje dr n. med. Violetta Tomczyk-Dorożyńska.
U wielu osób poprawa widzenia pojawia się bardzo szybko, czasem już w krótkim czasie po zabiegu, choć pełna stabilizacja efektu następuje w kolejnych dniach.
- Wielu pacjentów nadal nie wie, że w Polsce operację zaćmy można wykonać na NFZ! Usuwanie zmętniałej soczewki na Narodowy Fundusz Zdrowia jest całkowicie bezpłatne. To szczególnie istotne dla seniorów - emerytów, których zaćma dotyka najczęściej, a którzy nie zawsze dysponują dodatkowymi środkami. Co ważne, w Polsce mamy bardzo dobrych specjalistów i pracujemy na sprzęcie najnowszej generacji - takim samym jak na Zachodzie. Ważne jest również to, że terminy oczekiwania na zabieg są krótkie - nawet dwutygodniowe – dodaje lek. Tomasz Tomczyk.
Kluczowy moment: wybór soczewki wszczepianej do oka
Współczesna chirurgia zaćmy daje pacjentom znacznie więcej możliwości niż jeszcze kilkanaście lat temu. Sam zabieg pozostaje podstawą leczenia, ale o jakości widzenia po operacji w ogromnym stopniu decyduje rodzaj wszczepionej soczewki wewnątrzgałkowej.
Do wyboru są m.in. soczewki jednoogniskowe, soczewki typu EDOF oraz soczewki wieloogniskowe. Klasyczne soczewki jednoogniskowe zwykle zapewniają bardzo dobre widzenie w jednej odległości, najczęściej do dali, ale przy czytaniu lub pracy przy komputerze nadal potrzebne bywają okulary.
– Zapewniają one dobre widzenie w jednej odległości – najczęściej do dali – a do czytania lub pracy przy komputerze potrzebne są okulary – mówi lek. Tomasz Tomczyk. – Możliwe jest także zastosowanie soczewek korygujących astygmatyzm. Dzięki temu pacjent może po operacji widzieć wyraźniej i ostrzej – dodaje.
Coraz większym zainteresowaniem cieszą się jednak nowoczesne rozwiązania premium, które mogą ograniczyć zależność od okularów w codziennym życiu. Dotyczy to zwłaszcza soczewek wieloogniskowych, które umożliwiają widzenie na różnych odległościach: do dali, odległości pośrednich i do bliży.
– Bardzo ważne jest to, że wybór sztucznej soczewki wszczepianej do oka jest wyborem dokonywanym raz na całe życie. Takiej soczewki nie można później po prostu zamienić na inną, dlatego decyzja musi być bardzo dobrze przemyślana i poprzedzona dokładną kwalifikacją – podkreśla dr n. med. Violetta Tomczyk-Dorożyńska.
Akcja Zaćma w Oko-Test – bezpłatna diagnoza przesiewowa w 10 minut
Wychodząc naprzeciw potrzebom pacjentów oraz odpowiadając na realny problem zdrowotny, Oko-Test w Nowym Targu organizuje cykliczną, bezpłatną Akcję Zaćma.
- Za nami już 3. edycja Akcji Zaćma. Cieszymy się, że nasze wydarzenie z miesiąca na miesiąc przyciąga coraz więcej pacjentów nie tylko z Nowego Targu, ale i całego Podhala oraz okolic. Widzimy, jak duża jest potrzeba takich wydarzeń. Zauważamy, że dla wielu osób jest to pierwsza wizyta okulistyczna, podczas której dowiadują się o swoich problemach ze wzrokiem. Dzięki Akcji Zaćma diagnozujemy w trakcie kilku minut czy pacjent cierpi na zaćmę, pomagamy mu szybciej podjąć właściwą decyzję, skracamy czas oczekiwania na zabieg jej usunięcia, a przez to realnie poprawiamy komfort życia – wyjaśnia lek. Tomasz Tomczyk.
„Akcja zaćma” w Oko-Test odbywa się w pierwszy piątek każdego miesiąca. Kolejna ze względu na długi weekend majowy już 8 maja w Poradni Okulistycznej na os. Polana Szaflarska 6 w Nowym Targu. Badania są proste, szybkie i bezbolesne. Wystarczy zadzwonić i się zapisać.
