Retinopatia cukrzycowa jest jednym z najczęstszych powikłań cukrzycy. Pojawia się w wyniku uszkodzenia drobnych naczyń krwionośnych siatkówki. Co istotne, może rozwijać się jeszcze zanim pacjent otrzyma diagnozę cukrzycy.
– Na co dzień zajmuję się diagnostyką i leczeniem pacjentów z cukrzycą. To temat bardzo aktualny, a liczba chorych stale rośnie. Niestety świadomość powikłań w obrębie narządu wzroku wciąż jest zbyt niska. Każdy pacjent z rozpoznaną cukrzycą, powinien być skierowany na badanie dna oka. Często cukrzyca trwa wiele lat przed rozpoznaniem, dlatego już w chwili wykrycia choroby możemy obserwować zmiany w siatkówce – wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz, okulistka z kliniki Oko-Test w Nowym Targu.
Zmiany te na wczesnym etapie mogą być nieodczuwalne i mogą nie zaburzać widzenia, dlatego łatwo je przeoczyć. Brak kontroli może mieć negatywne konsekwencje. – Nieleczona retinopatia prowadzi do utraty ostrości wzroku, a nawet do całkowitej ślepoty. Dlatego kluczowe jest wychwycenie zmian na bardzo wczesnym etapie. –
Objawy, które zawsze wymagają pilnej konsultacji
W retinopatii cukrzycowej szczególnie groźne jest to, że długo nie daje ona objawów. Jednak pewne sygnały powinny natychmiast skłonić pacjenta do wizyty u okulisty. Wśród nich można wymienić:
-
przymglenie widzenia,
-
zniekształcenie obrazu- falowanie, pomniejszenie lub powiększenie,
-
mroczki widoczne w polu widzenia,
-
trudności z widzeniem szczegółów,
-
nagłe pogorszenie ostrości widzenia.
– Każde zaburzenie widzenia u pacjenta z cukrzycą jest objawem alarmującym i wymaga diagnostyki. Nie można tego odkładać na później – podkreśla lekarka.
Jakie badania wykonuje się u pacjentów z cukrzycą?
Badanie dna oka to podstawowe i kluczowe badanie, które umożliwia wykrycie pierwszych zmian. – Na ten moment nie mamy innego przesiewowego badania, które zastąpiłoby ocenę dna oka. To właśnie okulista ocenia, czy doszło do uszkodzeń i czy konieczna jest dalsza diagnostyka – mówi lek. Małgorzata Laskowicz.
Badanie dna oka powinno być zlecone już przy rozpoznaniu cukrzycy. Kolejność dalszych kontroli zależy od stanu siatkówki i wyrównania cukrzycy:
-
gdy nie ma zmian – rutynowo co rok,
-
gdy stwierdzono pierwsze nieprawidłowości – kontrole powinny być częstsze, nawet co kilka miesięcy,
-
przy bardzo dobrze wyrównanej cukrzycy – czasem rzadziej, jeśli okulista uzna to za uzasadnione.
Tomografia OCT siatkówki to kolejne bezbolesne i powszechnie dostępne badanie obrazujące centralną część siatkówki.
Angiografia fluoresceinowa - to kolejne specjalistyczne badanie wykonywane u pacjentów, u których zostaną stwierdzone zmiany na dnie oka. Jest badaniem inwazyjnym - z podaniem kontrastu dożylnie i pozwalającym na szczegółową ocenę siatkówki i naczyń. - Angiografia jest bardzo szczegółowym badaniem jednak u niektórych pacjentów nie może być wykonana. Przeciwwskazaniami do takiego badania jest niewydolność nerek czy alergie na kontrast - w takich przypadkach ocena stopnia zaawansowania retinopatii oparta jest na badaniach nieinwazyjnych – tłumaczy specjalistka Oko-Test.
Co ważne, nawet idealnie prowadzona cukrzyca nie zwalnia z okulistycznych badań profilaktycznych. – Nawet u pacjentów, którzy mają uregulowaną cukrzycę, nie wolno rezygnować z badań. Wahania glikemii pojawiają się w różnych okresach życia i mogą przyspieszać postęp choroby – podkreśla okulistka.
Leczenie: laseroterapia i iniekcje doszklistkowe
Współczesna okulistyka oferuje skuteczne metody, które pozwalają zahamować postęp retinopatii i uratować wzrok.
Laseroterapia to najczęściej stosowana metoda leczenia powikłań retinopatii cukrzycowej. – Podczas zabiegu wiązka lasera niszczy patologiczne naczynia lub ogniska niedokrwienia. Zabieg może powodować chwilowy dyskomfort i przejściowe pogorszenie widzenia, ale jest bezpieczny i dobrze tolerowany. Wykonywany jest w trybie ambulatoryjnym, po podaniu kropli znieczulających i rozszerzających źrenicę. Zwykle pacjent potrzebuje kilku sesji – wyjaśnia lek. Małgorzata Laskowicz.
Iniekcje doszklistkowe stosowane są szczególnie w leczeniu cukrzycowego obrzęku plamki. – Zastrzyki podawane są regularnie, często w ramach programów lekowych. Ich skuteczność jest bardzo wysoka, ale często łączymy je z laseroterapią, żeby utrwalić efekt – dodaje specjalistka.
Przy wczesnym leczeniu wyniki są bardzo dobre. Problem pojawia się u pacjentów, którzy latami ignorują objawy cukrzycy. – W zaawansowanych przypadkach pozostaje tylko leczenie operacyjne. Niestety na tym etapie rokowanie dla ostrości wzroku jest dużo gorsze – ostrzega okulistka z kliniki Oko-Test.
Cukrzyca może powoli i bezobjawowo niszczyć wzrok. Regularne badania okulistyczne to obowiązek każdego pacjenta z cukrzycą. – Prewencja jest absolutnie najważniejsza. Każdy pacjent z cukrzycą powinien być kierowany przez diabetologa na badanie dna oka i nie wolno tego bagatelizować. Pamiętajmy, im wcześniej wykryjemy zmiany, tym większe mamy możliwości leczenia.
