Tymczasem dla ortopedów jest to jeden z kluczowych czynników wpływających na skuteczność terapii. Problem dotyczy nie tylko tradycyjnych papierosów, ale również e-papierosów, snusów i innych produktów zawierających nikotynę.

— W kontekście ortopedii najważniejsza jest sama nikotyna, a nie forma jej przyjmowania. Niezależnie od tego, czy pacjent pali papierosy, korzysta z e-papierosów czy innych produktów nikotynowych, mechanizm działania pozostaje taki sam — wyjaśnia ortopeda Mikołaj Wróbel.

Dlaczego nikotyna utrudnia gojenie?

Proces regeneracji organizmu po operacji lub urazie wymaga sprawnego krążenia krwi. To właśnie wraz z krwią do uszkodzonych tkanek dostarczany jest tlen, składniki odżywcze oraz komórki odpowiedzialne za odbudowę.

Problem polega na tym, że nikotyna powoduje zwężenie naczyń krwionośnych. W praktyce oznacza to gorsze ukrwienie operowanego miejsca i ograniczenie naturalnych zdolności regeneracyjnych organizmu.

Dla pacjenta może oznaczać to:

• wolniejsze gojenie ran,
• większe ryzyko zakażeń,
• dłuższy czas rehabilitacji,
• słabszą regenerację tkanek,
• większe prawdopodobieństwo powikłań pooperacyjnych.

Organizm nadal próbuje się regenerować, ale działa w znacznie trudniejszych warunkach biologicznych.

Palenie osłabia także odporność

Wpływ nikotyny nie kończy się jednak na układzie krążenia. Istotnym problemem jest również osłabienie reakcji immunologicznej organizmu.

— Nikotyna ogranicza prawidłową odpowiedź zapalną i immunologiczną, które są niezbędne w pierwszej fazie gojenia. To właśnie dlatego u osób palących częściej obserwujemy infekcje ran pooperacyjnych oraz inne powikłania bakteryjne — tłumaczy Mikołaj Wróbel.

W ortopedii ma to szczególne znaczenie. Infekcja w obrębie operowanej kości czy endoprotezy może prowadzić do bardzo poważnych komplikacji, a w niektórych przypadkach nawet do konieczności kolejnych zabiegów.

Kości również reagują na nikotynę

Jednym z mniej znanych skutków palenia jest wpływ nikotyny na proces zrastania kości.

Nikotyna zaburza pracę osteoblastów — komórek odpowiedzialnych za odbudowę tkanki kostnej. Dodatkowo ogranicza syntezę kolagenu, który stanowi podstawowy budulec kości oraz regenerujących się tkanek.

Efekt? Proces odbudowy przebiega wolniej i mniej efektywnie.

— U pacjentów palących ryzyko zaburzonego zrostu kostnego jest wyraźnie wyższe. W praktyce leczenie może wydłużyć się o wiele tygodni lub miesięcy, a czasami konieczne są dodatkowe operacje — podkreśla ortopeda.

Dane kliniczne nie pozostawiają wątpliwości

Wpływ palenia na skuteczność leczenia ortopedycznego jest bardzo dobrze udokumentowany naukowo.

Badania pokazują, że osoby palące:

• częściej doświadczają powikłań pooperacyjnych,
• wolniej wracają do sprawności,
• dłużej odczuwają ból,
• osiągają gorsze wyniki leczenia.

W przypadku operacji kręgosłupa skuteczność terapii u osób niepalących wynosi około 80–85%, podczas gdy u palaczy spada poniżej 70%.

Również po zabiegach stożka rotatorów pacjenci palący częściej zgłaszają przewlekły ból i ograniczenia ruchomości nawet kilka lat po operacji.

Nie istnieje „bezpieczna” ilość nikotyny

Wielu pacjentów zakłada, że ograniczenie liczby papierosów wystarczy, aby zmniejszyć ryzyko powikłań. Specjaliści podkreślają jednak, że nawet niewielkie dawki nikotyny wpływają negatywnie na proces regeneracji.

— Już jeden papieros może powodować zwężenie naczyń krwionośnych przez wiele godzin. Jeśli nikotyna pojawia się regularnie, organizm praktycznie przez cały czas funkcjonuje w warunkach utrudniających gojenie — wyjaśnia lekarz.

Dlatego w kontekście operacji ortopedycznych kluczowe znaczenie ma całkowite odstawienie nikotyny, a nie jedynie ograniczenie jej ilości.

Rzucenie palenia poprawia efekty leczenia

Dobra wiadomość jest taka, że organizm stosunkowo szybko zaczyna odzyskiwać zdolności regeneracyjne po odstawieniu nikotyny.

Poprawia się:

• mikrokrążenie,
• dotlenienie tkanek,
• funkcjonowanie układu odpornościowego,
• tempo gojenia.

Każdy tydzień bez nikotyny przed operacją zwiększa szansę na prawidłową rekonwalescencję oraz zmniejsza ryzyko komplikacji.

Specjaliści podkreślają również, że bardzo ważny jest okres po zabiegu. Kontynuowanie palenia może znacząco ograniczyć efekty nawet prawidłowo przeprowadzonej operacji.

Sukces leczenia zależy również od pacjenta

Współczesna ortopedia daje ogromne możliwości leczenia, jednak sam zabieg to dopiero początek procesu powrotu do sprawności.

Coraz więcej lekarzy podkreśla, że ostateczny efekt terapii zależy nie tylko od jakości operacji, ale również od codziennych decyzji pacjenta.

— Operacje ortopedyczne mają poprawiać komfort życia i przywracać sprawność. Jednak jeśli pacjent nadal pali, możliwości skutecznego leczenia stają się ograniczone. W pewnym momencie medycyna przestaje być w stanie kompensować wpływ nikotyny na organizm — podsumowuje ortopeda Mikołaj Wróbel.

Dla wielu pacjentów rzucenie palenia może okazać się równie ważnym elementem terapii jak sama operacja czy rehabilitacja.