Drganie powiek, zmęczenie, skurcze mięśni – możliwe przyczyny dolegliwości
Pojedyncze skurcze mięśni, krótkotrwałe drganie powieki czy zmęczenie po nieprzespanej nocy zwykle nie świadczą o chorobie – niepokojące są natomiast bolesne skurcze, którym towarzyszy osłabienie mięśni, drganie powieki utrzymujące się tygodniami czy zmęczenie prowadzące do zaburzeń funkcji poznawczych i wykonawczych. Możliwe przyczyny takich dolegliwości to:
• niedobór magnezu – objawy obejmują w tym przypadku drżenie i skurcze mięśni, a także poczucie osłabienia czy zaburzenia rytmu serca. Obniżone stężenie magnezu może prowadzić do hipokalcemii i hipokaliemii;
• zaburzenia elektrolitowe – wpływają na pracę mięśni i układu nerwowego – w tym na pojawienie się drgań i skurczów. Zaburzenia elektrolitowe pojawiają się w następstwie odwodnienia, biegunek i wymiotów, chorób nerek lub stosowania niektórych leków;
• przewlekły stres – obniża jakość snu, poziom energii oraz zwiększa napięcie mięśni, co sprzyja również epizodom drgania powieki;
• ciężkie treningi i przemęczenie – skurcze często pojawiają się po wysiłku, zwłaszcza, gdy intensywność ćwiczeń przekracza aktualne możliwości organizmu;
• anemia (niedokrwistość) – często powiązana z niedoborem żelaza. Może powodować przewlekłe zmęczenie, osłabienie, gorszą tolerancję wysiłku, senność czy problemy z koncentracją;
• niektóre choroby przewlekłe – m.in. choroby nerek, cukrzyca czy zaburzenia czynności tarczycy – mogą przebiegać z przewlekłym zmęczeniem;
• inne choroby – podobne objawy mogą występować w przebiegu zespołu przewlekłego zmęczenia, fibromialgii, a skurcze i drżenia mogą również występować w przebiegu tężyczki.
Jakie badania wykonać przy przewlekłym zmęczeniu, skurczach i drganiu powiek?
Przyczyny ciągłego zmęczenia czy skurczów mięśni są różne, a objawy te cechują się niską swoistością. Nie można więc, wyłącznie na ich podstawie, wskazać jednej, konkretnej choroby – i to właśnie dlatego o kierunku diagnostyki powinien zdecydować lekarz. Niemniej, wyróżnia się kilka rodzajów badań, do których wskazaniem może być chroniczne zmęczenie czy dokuczliwe skurcze mięśni.
Badanie magnezu w surowicy a poziom magnezu we krwi – czym różnią się te parametry?
Badanie poziomu magnezu polega na pobraniu próbki krwi żylnej i określeniu, ile pierwiastka znajduje się w surowicy. Należy jednak zaznaczyć, że stężenie omawianej substancji w surowicy nie odzwierciedla dokładnie całkowitych zapasów tego pierwiastka – z tego powodu prawidłowy wynik nie zawsze pozwala całkowicie wykluczyć niedobór magnezu. W takiej sytuacji lekarz może zlecić wykonanie oznaczenia magnezu we krwi pełnej. Wynik tego testu dostarcza dodatkowych informacji o magnezie obecnym również w elementach komórkowych krwi.
Jakie wartości w badaniach powinien osiągać magnez? Zakresy referencyjne zależą m.in. od zastosowanej metody i laboratorium, natomiast wynik należy interpretować z uwzględnieniem wieku, stanu zdrowia, objawów i innych wyników badań.
Zarówno badanie poziomu magnezu w surowicy, jak i badanie stężenia magnezu we krwi pełnej, można wykonać m.in. w ALAB laboratoria.
Jonogram – badanie poziomu elektrolitów
Przy nawracających skurczach mięśni lekarz może zalecić oznaczenie poziomu podstawowych elektrolitów (jonogram). Najczęściej analizuje się stężenie sodu wraz z chlorkami, potasu i wspomnianego powyżej magnezu. Wykonanie jonogramu (o którym więcej informacji znajduje się w opisie dostępnym m.in. na stronie alab.pl: https://www.alab.pl/pakiet/pakiet-elektrolitow), daje pełniejszy obraz gospodarki elektrolitowej, pozwalając jednocześnie ocenić stężenia kilku podstawowych elektrolitów. Jest to o tyle istotne, zaburzenia stężeń poszczególnych elektrolitów mogą współwystępować i wpływać na siebie nawzajem.
Morfologia krwi, żelazo i ferrytyna
Morfologia krwi to podstawowe badanie, które obrazuje stężenie hemoglobiny, liczbę krwinek czerwonych, białych, płytek krwi innych parametrów – nieprawidłowości mogą wskazywać, przykładowo, na rozwój niedokrwistości czy infekcji, będących potencjalną przyczyną chronicznego zmęczenia. Przy podejrzeniu niedoboru żelaza oznacza się przede wszystkim ferrytynę, a w zależności od sytuacji także inne parametry gospodarki żelazowej, np. żelazo i wysycenie transferyny.
Glukoza i inne parametry
Przewlekłe zmęczenie, a niekiedy nawet skurcze, mogą być skutkiem źle kontrolowanych lub nieleczonych chorób przewlekłych (w tym hormonalnych lub metabolicznych) – lekarz może zalecić więc wykonanie takich badań, jak:
• oznaczenie glukozy we krwi oraz, w zależności od wieku, czynników ryzyka i wyniku glukozy, oznaczenie hemoglobiny glikowanej (HbA1c) albo wykonanie doustnego testu tolerancji glukozy (OGTT);
• oznaczenie TSH – w zależności od wyniku i obrazu klinicznego lekarz może rozszerzyć diagnostykę o FT4, FT3 lub przeciwciała przeciwtarczycowe.
W zależności od przebiegu wywiadu, badania fizykalnego oraz wyników innych testów, diagnostykę można rozszerzyć o parametry funkcji nerek i wątroby, witaminę B12, kwas foliowy, witaminę D czy badania w kierunku stanu zapalnego (CRP i OB).
Źródła:
1. Lek. M. Wiercińska, Skurcze łydek – przyczyny, jak sobie pomóc?, Medycyna Praktyczna – Dla Pacjentów, 07.03.2024
2. Lek. M. Wiercińska, Ciągłe zmęczenie – przyczyny i choroby, których może być objawem, Medycyna Praktyczna – Dla Pacjentów, 12.09.2024
3. Dr med. I. Sawionek, Drżenie powieki, Medycyna Praktyczna – Dla Pacjentów, 16.04.2014
4. Mgr A. Janowicz, Niedobór magnezu. Objawy, przyczyny i skutki hipomagnezemii, Centrum Wiedzy ALAB, https://www.alab.pl/centrum-wiedzy/niedobor-magnezu-objawy-przyczyny-i-skutki-hipomagnezemii/ , dostęp: 24.09.2026
5. Prof. dr hab. n. med. A. Pupka, Kurcze mięśni, Medycyna po Dyplomie 02/2015
6. Mgr K. Staszewska, mgr E. Klimczak, prof. dr hab. n. med. M. Wiszniewska, Zespół przewlekłego zmęczenia. Jak rozpoznać i kiedy kierować pacjenta do lekarza psychiatry?, Medycyna po Dyplomie 07-08/2024
7. Lek. K. Toruńska-Stawińska, Zaburzenia gospodarki magnezowej i ich znaczenie w neurologii, Neurologia po Dyplomie 03/2019
8. S. Roy, Kurcze mięśni – krótki przegląd możliwych przyczyn i dostępnych opcji leczenia ze szczególnym naciskiem na występowanie tego zaburzenia w cukrzycy, Diabetologia Praktyczna, tom 5, nr 6 (2019)
9. W. Samborski, Fibromialgia – aktualne zasady rozpoznawania choroby, nowe propozycje dotyczące patogenezy i leczenia, Forum Reumatologiczne, vol 1, no 1 (2015)
10. M. Wiciński, B. Kościński, B. Malinowski, K. Długi, M. Ozorowski, K. Pawlak-Osińska, Wpływ doustnej suplementacji magnezu na kondycję psychofizyczną, Forum Medycyny Rodzinnej 2019, tom 13, nr 1
