Tarczyca a zmęczenie – jaki jest związek?
Tarczyca to gruczoł znajdujący się w przedniej części szyi. Produkowane przez nią hormony wpływają między innymi na tempo przemiany materii, pracę serca, temperaturę ciała oraz sposób, w jaki organizm wykorzystuje energię.
Gdy tarczyca produkuje za mało hormonów, rozwija się niedoczynność. Jednym z jej częstych objawów jest przewlekłe zmęczenie i senność. Mogą pojawić się także problemy z koncentracją i wrażenie, że codzienne czynności wymagają więcej wysiłku niż wcześniej.
Objawy niedoczynności często rozwijają się stopniowo, dlatego łatwo przypisać je stresowi, intensywnej pracy albo brakowi odpoczynku. Samo zmęczenie nie wystarcza jednak do rozpoznania choroby tarczycy.
Jakie inne objawy mogą wskazywać na problemy z tarczycą?
Przy niedoczynności tarczycy mogą występować również:
-
zwiększona wrażliwość na zimno,
-
sucha skóra i wypadanie włosów,
-
zaparcia,
-
obniżony nastrój,
-
trudności z koncentracją,
-
przyrost masy ciała.
Tarczyca może pracować również zbyt intensywnie. Przy nadczynności częściej pojawiają się:
-
kołatanie lub przyspieszone bicie serca,
-
nadmierna potliwość i uczucie gorąca,
-
rozdrażnienie lub niepokój,
-
problemy ze snem,
-
drżenie rąk,
-
niezamierzona utrata masy ciała.
Pojedynczy objaw nie oznacza jeszcze choroby tarczycy. Podobne dolegliwości mogą mieć wiele innych przyczyn, dlatego potrzebna jest ocena lekarza i odpowiednio dobrane badania.
Jakie badania pozwalają sprawdzić pracę tarczycy?
Podstawowym badaniem wykonywanym przy podejrzeniu zaburzeń czynności tarczycy jest TSH, czyli hormon produkowany przez przysadkę, który reguluje pracę tego gruczołu.
W zależności od wyniku i objawów lekarz może rozszerzyć diagnostykę o:
-
fT4 – wolną tyroksynę, która pomaga ocenić czynność tarczycy,
-
fT3 – oznaczane przede wszystkim w określonych sytuacjach, między innymi przy podejrzeniu nadczynności,
-
przeciwciała przeciwtarczycowe, np. anty-TPO, anty-TG lub TRAb, jeśli istnieje podejrzenie choroby autoimmunologicznej.
Przy podejrzeniu niedoczynności oznaczenie fT3 zwykle nie jest podstawowym badaniem – większe znaczenie mają TSH i fT4.
Wszystkie te parametry oznacza się z próbki krwi. Zakres badań najlepiej ustalić z lekarzem, zamiast wykonywać cały „pakiet tarczycowy” bez wcześniejszej konsultacji.
USG tarczycy – kiedy może być potrzebne?
Badania krwi pokazują, jak tarczyca pracuje, natomiast USG pozwala ocenić, jak wygląda jej budowa. Lekarz może zalecić badanie między innymi wtedy, gdy podczas badania szyi wyczuje powiększenie gruczołu lub guzek albo gdy istnieją inne wskazania do oceny tarczycy.
USG jest badaniem nieinwazyjnym i nie wymaga nakłuwania ani znieczulenia. Nie zastępuje jednak badań hormonalnych.
W Euroklinice w Bielsku-Białej dostępne są konsultacje specjalistyczne oraz USG tarczycy, dzięki czemu dalszą diagnostykę można zaplanować w zależności od wyniku pierwszej konsultacji.
Jak wygląda wizyta u endokrynologa?
Endokrynolog zajmuje się diagnostyką i leczeniem zaburzeń hormonalnych, w tym chorób tarczycy. Podczas wizyty lekarz może zapytać o:
-
czas trwania zmęczenia i innych dolegliwości,
-
zmiany masy ciała,
-
sen i samopoczucie,
-
przyjmowane leki i suplementy,
-
wcześniejsze wyniki badań,
-
choroby tarczycy występujące w rodzinie.
Lekarz może również zbadać szyję i tarczycę palpacyjnie, czyli przez dotyk. Jeśli będą ku temu wskazania, zaleci dalsze badania laboratoryjne lub USG.
Na wizytę warto zabrać wcześniejsze wyniki TSH, fT4 i badań obrazowych, jeśli były wykonywane. Pozwala to uniknąć niepotrzebnego powtarzania diagnostyki.
Czy leczenie tarczycy pomaga odzyskać energię?
Jeśli badania potwierdzą niedoczynność tarczycy wymagającą leczenia, najczęściej stosuje się hormon tarczycy – lewotyroksynę. Dawka jest dobierana indywidualnie, a kolejne oznaczenia TSH pomagają ocenić efekty terapii.
Po wyrównaniu niedoboru hormonów objawy związane z niedoczynnością mogą stopniowo się zmniejszać. Jeśli jednak zmęczenie utrzymuje się mimo prawidłowych wyników tarczycy, lekarz może poszukać innych jego przyczyn.
Przewlekłego zmęczenia nie warto automatycznie tłumaczyć stresem ani od razu przypisywać tarczycy. Jeśli trwa przez kilka tygodni i wpływa na codzienne funkcjonowanie, zacznij od konsultacji i podstawowych badań. To pozwoli sprawdzić, czy źródłem problemu jest tarczyca, czy potrzebna jest diagnostyka w innym kierunku.
