Czy to już jesienna chandra? A może organizm po prostu upomina się o odpoczynek? Spadek energii nie zawsze oznacza problem ze zdrowiem. Czasem jest sygnałem, że potrzebujemy więcej snu, ruchu, światła albo lepiej zbilansowanej diety. Warto nauczyć się rozpoznawać te sygnały.
Dlaczego we wrześniu możemy czuć się bardziej zmęczeni?
Przejście z lata do jesieni oznacza zmianę codziennych warunków. Wakacyjny rytm, długie wieczory i większa ilość czasu spędzanego na świeżym powietrzu ustępują bardziej uporządkowanemu planowi dnia.
Wracamy do pracy, szkoły, zajęć dodatkowych i obowiązków. Często oznacza to również wcześniejsze pobudki, mniej spontanicznego ruchu i więcej czasu spędzanego w pomieszczeniach.
Do tego dochodzi zmiana długości dnia. Organizm musi dostosować się do innej ilości światła, temperatury i rytmu dnia. Jeżeli jednocześnie śpimy za krótko, jemy nieregularnie i mamy dużo obowiązków, uczucie zmęczenia może się nasilać.
Nie bez znaczenia jest również wrześniowy „powrót do rzeczywistości”. Po okresie urlopowego odpoczynku nagromadzenie obowiązków może być dla organizmu dodatkowym obciążeniem.
Mniej światła, mniej energii?
Jesienią światła dziennego jest coraz mniej, a rano i wieczorem częściej funkcjonujemy w półmroku. Światło jest jednym z ważnych sygnałów regulujących nasz zegar biologiczny, dlatego zmiana ekspozycji na światło może wpływać na rytm snu i czuwania.
W praktyce oznacza to, że warto korzystać ze światła dziennego wtedy, kiedy jest ono dostępne.
Zamiast spędzać poranek wyłącznie w sztucznie oświetlonym pomieszczeniu, można wyjść na krótki spacer. Nawet kilkanaście minut na zewnątrz może być lepszym rozwiązaniem niż kolejna kawa wypita przy biurku.
W ciągu dnia warto również odsłaniać rolety i żaluzje, pracować możliwie blisko okna i wychodzić na zewnątrz podczas przerwy.
Sen – pierwszy krok do odzyskania energii
Kiedy jesteśmy zmęczeni, często próbujemy „oszukać” organizm kawą, słodyczami albo kolejnym energetycznym napojem. Tymczasem podstawą regeneracji pozostaje odpowiednia ilość i jakość snu.
Warto zadbać o możliwie regularne godziny zasypiania i pobudki. Pomocne może być również stworzenie spokojnego rytuału wieczornego – ograniczenie intensywnego korzystania z ekranów, wyciszenie i przygotowanie sypialni do odpoczynku.
Jeśli przez kilka dni śpimy zdecydowanie za krótko, trudno oczekiwać, że organizm będzie funkcjonował na pełnych obrotach.
Zmęczenie nie zawsze trzeba pokonywać. Czasami trzeba po prostu pozwolić sobie odpocząć.
Ruch zamiast kolejnej kawy
Może wydawać się, że kiedy brakuje nam energii, aktywność fizyczna jest ostatnią rzeczą, na którą mamy ochotę. Tymczasem regularny ruch może pozytywnie wpływać na samopoczucie i pomagać przełamać siedzący tryb dnia.
Nie musi to być intensywny trening.
Na początek wystarczy:
- 20–30 minut spaceru,
- jazda na rowerze,
- krótki trening w domu,
- rozciąganie,
- wejście po schodach zamiast skorzystania z windy,
- aktywny weekend na świeżym powietrzu.
Najważniejsza jest regularność, a nie rekordy sportowe. Jeśli przez cały dzień siedzimy przy biurku, nawet krótka aktywna przerwa może być dobrym sposobem na zmianę.
Co jeść, kiedy brakuje energii?
Jesienny spadek energii może być również dobrym momentem, aby przyjrzeć się swojej diecie. Nieregularne posiłki, duża ilość produktów wysokoprzetworzonych i częste sięganie po słodkie przekąski mogą sprzyjać wahaniom energii w ciągu dnia.
Podstawą powinny być różnorodne, pełnowartościowe posiłki zawierające m.in.:
- warzywa i owoce,
- produkty pełnoziarniste,
- źródła białka,
- zdrowe tłuszcze,
- odpowiednią ilość płynów.
Jesień daje zresztą ogromne możliwości. To dobry czas na korzystanie z sezonowych produktów – dyni, buraków, papryki, jabłek, gruszek czy śliwek.
Zamiast kolejnego batonika warto przygotować jogurt naturalny z owocami i orzechami, kanapkę z pełnoziarnistego pieczywa albo porcję warzyw z hummusem.
A co z suplementami?
Jesienią wiele osób automatycznie sięga po zestawy witamin i suplementów „na odporność” lub energię. Warto jednak pamiętać, że suplementacja nie zastąpi snu, odpowiedniej diety, ruchu i odpoczynku.
Jeżeli podejrzewamy niedobór konkretnego składnika, warto skonsultować się z lekarzem i w razie potrzeby wykonać odpowiednie badania. Nie warto suplementować „w ciemno” dużych dawek witamin czy minerałów.
„Nie chce mi się” – zwykłe zmęczenie czy sygnał ostrzegawczy?
Jednorazowy gorszy dzień jest czymś zupełnie innym niż utrzymujący się przez dłuższy czas brak energii.
Jeśli po intensywnym tygodniu mamy ochotę spędzić sobotę pod kocem, nie musi to oznaczać niczego niepokojącego. Organizm może po prostu potrzebować regeneracji.
Nie warto jednak ignorować sytuacji, gdy:
- zmęczenie utrzymuje się przez dłuższy czas,
- odpoczynek i sen nie przynoszą poprawy,
- pojawiają się problemy z koncentracją,
- codzienne obowiązki zaczynają nas przerastać,
- wyraźnie zmienia się apetyt lub sen,
- przez większość czasu towarzyszy nam obniżony nastrój,
- wcześniej lubiane aktywności przestają sprawiać przyjemność.
Długotrwałego zmęczenia nie należy automatycznie tłumaczyć jesienią. Może ono mieć wiele przyczyn – od niewystarczającej regeneracji i przeciążenia po problemy zdrowotne. Jeśli objawy są nasilone, utrzymują się lub budzą niepokój, warto porozmawiać z lekarzem.
Jak odzyskać energię jesienią? 7 prostych zasad
Nie trzeba od razu przewracać swojego życia do góry nogami. Czasami największą różnicę robią niewielkie zmiany.
1. Wychodź na światło dzienne.
Choćby na krótki spacer w ciągu dnia.
2. Pilnuj regularnego snu.
Postaraj się utrzymywać podobne godziny zasypiania i pobudki.
3. Ruszaj się codziennie.
Nie każdy dzień musi oznaczać trening. Spacer również jest aktywnością.
4. Jedz regularnie i różnorodnie.
Nie dopuszczaj do sytuacji, w której kawa zastępuje śniadanie, a baton – obiad.
5. Pamiętaj o nawodnieniu.
W chłodniejsze dni również potrzebujemy odpowiedniej ilości płynów.
6. Zaplanuj odpoczynek.
Regeneracja nie jest stratą czasu. Jest częścią dbania o zdrowie.
7. Nie ignoruj sygnałów organizmu.
Jeżeli czujesz, że od dłuższego czasu funkcjonujesz „na rezerwie”, zamiast dokładać sobie kolejnych obowiązków, zastanów się, czego naprawdę potrzebujesz.
Jesień nie musi oznaczać sezonu zmęczenia
Jesienny spadek energii może być naturalną reakcją na zmianę rytmu dnia, mniejszą ilość światła, powrót do obowiązków czy niedostateczną regenerację. Nie zawsze oznacza, że dzieje się z nami coś złego.
Warto jednak potraktować zmęczenie jako informację, a nie przeciwnika. Zamiast automatycznie sięgać po kolejną kawę, można zadać sobie pytanie: Czy ostatnio wystarczająco śpię? Czy jem regularnie? Kiedy ostatnio byłem na spacerze? Czy mam czas na odpoczynek?
Czasem odpowiedź jest zaskakująco prosta. Organizm nie potrzebuje kolejnego sposobu na „wyciśnięcie” z siebie energii. Potrzebuje snu, światła, ruchu, wartościowego jedzenia i chwili oddechu.
