Warto rozwiać te wątpliwości. Mammografia jest jednym z najważniejszych badań przesiewowych w kierunku raka piersi i pozwala wykrywać zmiany, zanim będą wyczuwalne podczas badania palpacyjnego.
Czym właściwie jest mammografia?
Mammografia to badanie obrazowe piersi wykorzystujące promieniowanie rentgenowskie. Podczas badania wykonywane są zdjęcia piersi, które następnie ocenia radiolog.
Badanie pozwala wykrywać m.in. bardzo małe zmiany, których nie można jeszcze wyczuć palcami. Właśnie dlatego mammografia ma tak duże znaczenie w profilaktyce – może pomóc wykryć nieprawidłowości na wczesnym etapie.
Kiedy warto zrobić mammografię?
W ramach programu profilaktyki raka piersi finansowanego przez NFZ bezpłatną mammografię mogą wykonywać kobiety w wieku 45–74 lat, które spełniają określone kryteria. W typowej sytuacji badanie wykonuje się co 2 lata. Nie jest potrzebne skierowanie.
Warto jednak pamiętać, że wiek nie jest jedynym czynnikiem, który należy brać pod uwagę. Jeśli występują niepokojące objawy, obciążenie rodzinne lub inne czynniki ryzyka, o odpowiedniej diagnostyce powinien zdecydować lekarz.
Nie warto czekać na objawy, aby pomyśleć o profilaktyce.
Jak wygląda mammografia krok po kroku?
Dla wielu kobiet największym źródłem stresu jest po prostu niewiedza. Tymczasem samo badanie trwa krótko.
Po zgłoszeniu się do pracowni mammograficznej pacjentka zostaje poproszona o rozebranie się od pasa w górę. Następnie technik ustawia pierś na specjalnym detektorze aparatu.
Pierś jest na chwilę uciskana pomiędzy płytkami aparatu. Ucisk jest potrzebny, aby uzyskać odpowiedniej jakości obraz i ograniczyć nakładanie się tkanek.
Standardowo wykonuje się zdjęcia obu piersi. Cała procedura trwa zwykle kilka–kilkanaście minut.
Czy mammografia boli?
To jedno z najczęstszych pytań przed badaniem.
Ucisk piersi może być nieprzyjemny, a u części kobiet może powodować krótkotrwały dyskomfort lub ból. Odczucia są indywidualne i zależą m.in. od wrażliwości piersi.
Sam ucisk trwa jednak krótko. Warto również powiedzieć osobie wykonującej badanie, jeśli odczuwasz duży dyskomfort.
Nie należy natomiast rezygnować z badania wyłącznie ze względu na obawę przed chwilowym uciskiem. Korzyść z wykonania mammografii przesiewowej jest związana z możliwością wcześniejszego wykrycia zmian.
Czy trzeba przygotować się do mammografii?
Dobra wiadomość jest taka, że mammografia nie wymaga specjalnego przygotowania.
W dniu badania warto:
-
nie stosować na piersi ani pod pachami dezodorantu, balsamu, kremu czy pudru zawierającego drobinki metalu,
-
założyć wygodne ubranie, które łatwo zdjąć od pasa w górę,
-
zabrać dokument tożsamości,
-
jeśli masz wyniki wcześniejszych mammografii, warto je mieć ze sobą – mogą być pomocne przy porównaniu obrazów.
Jeśli istnieje możliwość ciąży lub jesteś w ciąży, poinformuj o tym personel medyczny przed badaniem.
Mammografia a USG piersi – czym różnią się te badania?
Mammografia i USG piersi nie są tym samym badaniem i w wielu sytuacjach nie zastępują się wzajemnie.
Mammografia wykorzystuje promieniowanie rentgenowskie i jest podstawowym badaniem przesiewowym w programie profilaktyki raka piersi dla kobiet w wieku 45–74 lat.
USG wykorzystuje natomiast fale ultradźwiękowe. Jest szczególnie przydatne w diagnostyce piersi u młodszych kobiet oraz jako uzupełnienie diagnostyki, np. gdy lekarz lub radiolog ma ku temu wskazania.
Dlatego pytanie „mammografia czy USG?” nie zawsze ma jedną odpowiedź. O tym, jakie badanie jest potrzebne, decyduje się w zależności od wieku, budowy piersi, objawów i indywidualnej sytuacji pacjentki.
Jak zapisać się na mammografię?
W 2026 roku zapisanie się na mammografię jest jeszcze prostsze. W ramach centralnej e-rejestracji można umówić mammografię w programie profilaktyki raka piersi przez Internetowe Konto Pacjenta lub aplikację mojeIKP. Można również zarejestrować się bezpośrednio w placówce.
Od 1 lipca 2026 r. placówki wykonujące mammografię w ramach programu są objęte obowiązkiem obsługi centralnej e-rejestracji.
To oznacza, że nie trzeba już dzwonić do kilku placówek w poszukiwaniu wolnego terminu. W systemie można sprawdzić dostępne miejsca i wybrać odpowiadający termin.
Co jeśli wynik mammografii będzie nieprawidłowy?
Nieprawidłowy wynik mammografii nie oznacza automatycznie raka.
Jeżeli badanie wykaże zmianę wymagającą dalszego sprawdzenia, pacjentka może zostać skierowana na dodatkową diagnostykę. W zależności od sytuacji może obejmować ona m.in. kolejne badania obrazowe czy biopsję.
Najważniejsze jest więc to, aby nie traktować samego wezwania na dodatkową diagnostykę jako diagnozy.
Nie czekaj na „lepszy moment”
Mammografia nie jest badaniem, którego należy się bać. Może powodować chwilowy dyskomfort, ale samo badanie trwa krótko i nie wymaga skomplikowanego przygotowania.
Jeśli jesteś w grupie objętej programem profilaktycznym, sprawdź, kiedy ostatni raz wykonywałaś mammografię. Jeśli minęły już dwa lata, październik może być dobrym momentem, żeby po prostu się zapisać.
A jeśli masz niepokojące objawy – nie czekaj na termin badania przesiewowego. Skontaktuj się z lekarzem i ustal odpowiednią diagnostykę.
Profilaktyka nie kończy się w październiku
Różowy październik jest dobrym pretekstem, żeby przypomnieć sobie o badaniach, ale o piersi warto dbać przez cały rok.
Kilka minut na mammografię może być ważnym krokiem w trosce o własne zdrowie. ????
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. W przypadku niepokojących objawów należy skontaktować się z lekarzem.
