Co tak naprawdę sobie wstrzykujesz? Kwas hialuronowy, botoks, stymulatory kolagenu – poznaj preparaty medycyny estetycznej

Kwas hialuronowy, toksyna botulinowa, osocze bogatopłytkowe, polinukleotydy i stymulatory kolagenu – możliwości współczesnej medycyny estetycznej są coraz większe. Każdy z tych preparatów działa jednak inaczej i odpowiada na inne potrzeby skóry. Niektóre pomagają przywrócić utraconą objętość twarzy, inne poprawiają kondycję i elastyczność skóry, a jeszcze inne ograniczają widoczność zmarszczek mimicznych. Mimo rosnącej popularności zabiegów wiele osób nie wie dokładnie, jakie substancje są im podawane. Czy wybór preparatu ma znaczenie dla efektów i bezpieczeństwa? Jak dopasować zabieg do potrzeb skóry i dlaczego w medycynie estetycznej więcej nie zawsze znaczy lepiej?
Aleksandra Załęska
Dzisiaj 13:06
Udostępnij
Co tak naprawdę sobie wstrzykujesz? Kwas hialuronowy, botoks, stymulatory kolagenu – poznaj preparaty medycyny estetycznej

Wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Kalandyk-Konstanty, lekarka wykonująca zabiegi medycyny estetycznej w krakowskiej klinice Loftdent.

Medycyna estetyczna to nie tylko jeden zastrzyk na odmłodzenie

Rynek preparatów wykorzystywanych w medycynie estetycznej rozwija się bardzo dynamicznie. Pojawiają się nowe substancje, technologie ich produkcji i kolejne zastosowania znanych już produktów. Pod popularnym określeniem „zabieg odmładzający” mogą więc kryć się procedury o zupełnie innym mechanizmie działania.

Jedne preparaty pozwalają stosunkowo szybko uzupełnić utraconą objętość tkanek, inne stopniowo pobudzają skórę do produkcji kolagenu, a jeszcze inne wpływają na aktywność mięśni odpowiedzialnych za mimikę.

– Pacjenci często przychodzą z gotową nazwą zabiegu albo pytaniem, co najlepiej sobie wstrzyknąć. Ja wolę zacząć od innego pytania: czego skóra i twarz rzeczywiście potrzebują? Inaczej postępujemy przy utracie objętości, inaczej przy wiotkości i pogorszeniu jakości skóry, a jeszcze inaczej przy zmarszczkach pojawiających się podczas mimiki. Plan terapii i podawany preparat powinien wynikać z diagnozy – podkreśla dr n. med. Aleksandra Kalandyk-Konstanty.

Preparaty stosowane w zabiegach iniekcyjnych można podzielić na trzy główne grupy: wolumetryczne, regenerujące oraz wpływające na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe. Każda z nich ma inne zastosowanie, a prawidłowy wybór zależy przede wszystkim od potrzeb pacjenta.

1. Preparaty wolumetryczne – kiedy twarz traci objętość

Proces starzenia nie ogranicza się wyłącznie do zmian zachodzących w skórze. Z wiekiem przebudowie ulegają również kości, zmniejszają się i przemieszczają poduszeczki tłuszczowe, a tkanki tracą swoją sprężystość. W efekcie policzki mogą wyglądać na bardziej zapadnięte, bruzdy stają się wyraźniejsze, a linia żuchwy stopniowo traci swój dawny kontur.

W takich sytuacjach jednym z rozwiązań mogą być preparaty wolumetryczne, których zadaniem jest odbudowa utraconej objętości i poprawa proporcji twarzy.

Kwas hialuronowy – nie każdy preparat działa tak samo

Kwas hialuronowy naturalnie występuje w organizmie i ma zdolność wiązania wody. W medycynie estetycznej wykorzystuje się go między innymi w postaci usieciowanej, która pozwala uzyskać odpowiednią strukturę i efekt wypełnienia.

Preparaty na bazie kwasu hialuronowego mogą służyć do modelowania ust, poprawy symetrii twarzy, podkreślania wybranych konturów czy uzupełniania utraconej objętości policzków i brody.

Warto jednak wiedzieć, że nie każdy wypełniacz jest taki sam. Produkty różnią się między innymi sprężystością, lepkością, stopniem usieciowania i sposobem zachowania w tkankach. Inny preparat może być odpowiedni do subtelnego modelowania ust, a inny do odbudowy objętości policzków.

– U osób z wyraźną utratą objętości, zwykle bardziej zaawansowanymi zmianami związanymi z wiekiem, dobrze dobrany wypełniacz może dać efekt, którego nie osiągniemy samą rewitalizacją. Ale kwas hialuronowy służy również do niewielkich korekt: harmonizacji ust, poprawy symetrii czy usuwania defektów takich jak cofnięta broda. Najważniejsze, aby nie zmieniać rysów twarzy ponad potrzebę – tłumaczy lekarka.

Szczególnej ostrożności wymagają niektóre obszary twarzy. Dotyczy to między innymi nosa, gdzie istnieje podwyższone ryzyko powikłań naczyniowych, oraz okolicy pod oczami. U niektórych osób wypełniacz może powodować długotrwałe obrzęki, nierówności lub tzw. efekt Tyndalla, czyli nieestetyczne niebieskawe prześwitywanie preparatu umieszczonego zbyt płytko pod skórą.

Dlatego nie każda zmarszczka czy zagłębienie pod oczami powinny być automatycznie wypełniane kwasem hialuronowym.

Stymulatory kolagenu – efekt, na który trzeba poczekać

Drugą grupą preparatów pomagających w poprawie objętości i jakości tkanek są biostymulatory kolagenu. Wśród stosowanych substancji znajdują się między innymi kwas poli-L-mlekowy (PLLA) i hydroksyapatyt wapnia (CaHA).

Ich działanie różni się od klasycznych wypełniaczy hialuronowych. Istotą terapii jest pobudzanie fibroblastów, czyli komórek odpowiedzialnych za produkcję kolagenu. Dzięki temu w tkankach stopniowo zachodzą procesy przebudowy, a efekty mogą rozwijać się przez kolejne tygodnie i miesiące.

Nie należy jednak traktować wszystkich biostymulatorów jako identycznych produktów. Różnią się składem, właściwościami, sposobem przygotowania i wskazaniami do stosowania.

– Przy biostymulacji objętościowej bardzo ważne jest planowanie. Efekt może narastać przez wiele tygodni, dlatego nie należy od razu podawać nadmiernych ilości, tylko po to, by pacjent wyszedł z gabinetu z natychmiastową, spektakularną zmianą. Często lepiej zaplanować leczenie etapami: przeprowadzić pierwszy zabieg, odczekać czas odpowiedni dla konkretnego produktu, ocenić odpowiedź tkanek i dopiero wtedy zdecydować, czy konieczne jest uzupełnienie – wyjaśnia dr n. med. Aleksandra Kalandyk-Konstanty.

Ważną różnicą jest również sposób postępowania w przypadku niepożądanych efektów. Biostymulatorów takich jak PLLA czy CaHA nie można po prostu rozpuścić hialuronidazą, jak ma to zastosowanie w przypadku wypełniaczy na bazie kwasu hialuronowego.

2. Preparaty regenerujące – poprawa jakości skóry zamiast zmiany rysów twarzy

Nie każdy potrzebuje wypełnienia policzków czy modelowania ust. U wielu osób głównym problemem jest pogorszenie kondycji skóry: suchość, utrata elastyczności, drobne zmarszczki, nierówny koloryt czy zmęczony wygląd.

W takich przypadkach można rozważyć zabiegi regenerujące. Ich celem jest poprawa jakości i wyglądu skóry, a nie zmiana naturalnych proporcji twarzy.

Osocze bogatopłytkowe – wykorzystanie potencjału własnej krwi

Osocze bogatopłytkowe (PRP) to preparat otrzymywany z krwi pacjenta. Materiał zostaje odpowiednio odwirowany, aby uzyskać osocze o zwiększonym stężeniu płytek krwi. Po aktywacji płytki uwalniają czynniki wzrostu i cząsteczki sygnałowe uczestniczące w procesach naprawczych organizmu.

W medycynie estetycznej wykorzystuje się ten mechanizm, aby wspierać naturalne procesy regeneracyjne tkanek i poprawiać wygląd skóry.

– W przypadku osocza znaczenie ma nie tylko samo pobranie krwi. Liczą się procedura przygotowania, jakość uzyskanego materiału, stężenie płytek, czas od przygotowania do podania oraz miejsce i technika iniekcji. Celem może być wspomaganie procesów naprawczych i poprawa wyglądu skóry, ale trzeba uczciwie powiedzieć, że nie każdy pacjent uzyska taką samą odpowiedź – zaznacza dr n. med. Aleksandra Kalandyk-Konstanty.

Warto pamiętać, że efekty terapii mogą być różne u poszczególnych osób. Znaczenie ma zarówno jakość przygotowanego preparatu, jak i indywidualna reakcja organizmu.

Polinukleotydy, skinboostery i mezoterapia – czym się różnią?

Do grupy preparatów wykorzystywanych w zabiegach regenerujących należą również polinukleotydy, skinboostery i produkty stosowane podczas mezoterapii.

Polinukleotydy to fragmenty łańcuchów kwasów nukleinowych. W zależności od konkretnego produktu i jego przeznaczenia mogą wspierać środowisko sprzyjające procesom naprawczym oraz poprawie nawilżenia tkanek.

Skinboostery to z kolei preparaty, często oparte na kwasie hialuronowym, których celem jest poprawa jakości skóry i jej nawilżenia. Mezoterapia obejmuje natomiast podawanie różnych substancji lub ich mieszanek bezpośrednio w skórę.

Choć nazwy tych zabiegów bywają używane zamiennie, nie oznaczają tego samego. Poszczególne preparaty mają różne składy, właściwości i ograniczenia.

– Pacjent powinien dokładnie wiedzieć, co podajemy i po co. Nie wystarczy usłyszeć, że będzie to „witaminowy koktajl” lub „stymulator”. Dwa preparaty z tej samej kategorii mogą mieć zupełnie inny skład, inne działanie i inne ograniczenia. Niekiedy największy sens ma terapia łączona, ale zawsze powinna wynikać z oceny skóry i realistycznego planu – podkreśla lekarka.

3. Toksyna botulinowa – jak działa botoks i na jakie zmarszczki pomaga?

Toksyna botulinowa działa zupełnie inaczej niż wypełniacze i stymulatory kolagenu. Jej zadaniem jest czasowe blokowanie uwalniania acetylocholiny w zakończeniach nerwowych, co prowadzi do osłabienia skurczu wybranych mięśni.

W praktyce oznacza to, że mięśnie odpowiedzialne za określone ruchy mimiczne pracują mniej intensywnie, a skóra nad nimi nie marszczy się tak mocno. Dzięki temu zmarszczki mimiczne mogą stać się mniej widoczne.

Najbardziej znane zastosowania toksyny botulinowej dotyczą górnej części twarzy:

  • lwia zmarszczka – pionowe linie między brwiami,

  • kurze łapki – zmarszczki w okolicy zewnętrznych kącików oczu,

  • poziome zmarszczki czoła.

Szczególnie istotne jest odpowiednie zaplanowanie zabiegu w okolicy czoła. Mięśnie unoszące i obniżające brwi współpracują ze sobą, dlatego nadmierne osłabienie jednego z nich może doprowadzić do niepożądanego efektu, na przykład opadania brwi.

– Czoło jest dobrym przykładem tego, dlaczego nie wystarczy „wstrzyknąć botoks w zmarszczki”. Jeśli nadmiernie osłabimy mięsień unoszący brwi, pacjent może uzyskać ciężkie, opadające czoło zamiast wypoczętego spojrzenia. Z kolei odpowiedni balans pracy mięśni pozwala w niektórych przypadkach uzyskać bardzo subtelne uniesienie brwi. Dlatego dobrze wykonany zabieg wymaga znajomości anatomii i technik podania preparatu – wyjaśnia dr Kalandyk-Konstanty.

Botoks nie tylko na zmarszczki czoła. Jakie są inne zastosowania?

Toksyna botulinowa może być wykorzystywana również w innych obszarach twarzy i szyi. Niektóre z tych zastosowań mają charakter pozarejestracyjny, dlatego wymagają szczególnie starannej kwalifikacji lekarskiej i omówienia możliwych zagrożeń.

Do takich procedur należą między innymi:

  • Bunny lines – drobne zmarszczki na grzbiecie nosa, pojawiające się podczas jego marszczenia.

  • Lip flip – delikatne wywinięcie górnej wargi poprzez osłabienie wybranych włókien mięśnia okrężnego ust. Zabieg nie zwiększa objętości ust, jak ma to miejsce w przypadku wypełniaczy. Może jednak powodować przejściowe trudności w piciu przez słomkę, wymawianiu niektórych głosek czy szczelnym zamykaniu ust.

  • Gummy smile – uśmiech dziąsłowy, czyli nadmierne odsłanianie dziąseł podczas uśmiechu. W wybranych przypadkach można ograniczyć aktywność mięśni unoszących górną wargę.

  • Opadające kąciki ust – odpowiednie osłabienie mięśni pociągających kąciki w dół może delikatnie zmienić wyraz twarzy.

  • Broda brukowana – rozluźnienie nadmiernie aktywnego mięśnia bródkowego może wygładzić nierówną powierzchnię skóry.

  • Żwacze – zmniejszenie aktywności nadmiernie rozbudowanych mięśni żwaczy może prowadzić do zmniejszenia ich objętości i optycznego wysmuklenia dolnej części twarzy. Zbyt silne osłabienie mięśni może jednak wpływać na funkcję żucia.

  • Okolica nosa – w wybranych przypadkach można wpływać na pracę mięśni odpowiedzialnych za ruch czubka nosa lub rozszerzanie skrzydełek.

  • Szyja i linia żuchwy – osłabienie nadmiernie aktywnego mięśnia szerokiego szyi może pomóc złagodzić widoczność pionowych pasm i subtelnie poprawić kontur dolnej części twarzy.

– Właśnie przy toksynie botulinowej szczególnie dobrze widać, jak duże znaczenie mają anatomia, właściwy dobór mięśnia i dawka. Można uzyskać świeższy, bardziej wypoczęty wygląd bez zamrożenia mimiki, ale błąd w lokalizacji albo nadmierna ilość preparatu może spowodować asymetrię uśmiechu, opadnięcie brwi czy powieki, trudności w poruszaniu ustami albo inne przejściowe zaburzenia funkcji mięśni – mówi dr n. med. Aleksandra Kalandyk-Konstanty.

Pierwsze efekty działania toksyny botulinowej są zazwyczaj zauważalne po kilku dniach. Na pełniejszy rezultat trzeba poczekać około dwóch tygodni. Rezultat utrzymuje się zwykle przez kilka miesięcy, a następnie stopniowo ustępuje. Warto również pamiętać, że preparaty różnych producentów nie są automatycznie zamienne, a ich jednostek nie można dowolnie przeliczać.

Jak bezpiecznie korzystać z medycyny estetycznej? O co zapytać przed zabiegiem?

Niezależnie od rodzaju planowanej procedury pacjent powinien wiedzieć, jaki preparat zostanie mu podany. Ma prawo poznać jego pełną nazwę, producenta, przeznaczenie oraz możliwe działania niepożądane.

Warto zwrócić uwagę na kilka kwestii:

  • Czy preparat jest odpowiednio oznakowany i przechowywany zgodnie z zaleceniami producenta?

  • Czy lekarz przeprowadził dokładny wywiad medyczny?

  • Czy omówiono przeciwwskazania i potencjalne powikłania?

  • Czy przedstawiono realistyczne możliwości uzyskania oczekiwanego efektu?

  • Czy pacjent otrzyma dokumentację dotyczącą wykonanego zabiegu?

– Zawsze zachęcam, aby pacjent pytał, co dokładnie jest mu podawane. W dokumentacji medycznej powinny znaleźć się dane pozwalające zidentyfikować zabieg i produkt: data, nazwa preparatu, numer serii, ilość oraz miejsce podania. To ważne również po latach, kiedy pacjent trafia do innego lekarza lub trzeba wyjaśnić przyczynę niepożądanego objawu. Dokumentacja powinna być rzetelna, a pacjent może poprosić o jej kopię – zaznacza dr n. med. Kalandyk-Konstanty.

Równie ważne jest doświadczenie i przygotowanie osoby wykonującej zabieg. Lekarz powinien znać anatomię twarzy, umieć ocenić wskazania i przeciwwskazania oraz wiedzieć, jak postępować w przypadku powikłań.

Szczególnej uwagi wymagają zabiegi z wykorzystaniem wypełniaczy. Nagły, silny ból, zblednięcie lub sinienie skóry, a także jakiekolwiek zaburzenia widzenia po iniekcji to objawy alarmowe wymagające natychmiastowej pomocy medycznej.

Czy zawsze warto decydować się na zabieg?

Medycyna estetyczna oferuje wiele możliwości poprawy wyglądu, ale nie oznacza to, że każda osoba potrzebuje iniekcji. Kluczowe znaczenie ma prawidłowa diagnoza, indywidualne podejście i realistyczne oczekiwania.

W przypadku jednej osoby najlepszym rozwiązaniem może być delikatne uzupełnienie utraconej objętości, u innej poprawa jakości skóry, a u kolejnej ograniczenie nadmiernej aktywności mięśni mimicznych.

– Nie ma jednego preparatu, który będzie najlepszy dla wszystkich. U jednej osoby korzystniejsza okaże się delikatna odbudowa objętości, u innej poprawa jakości skóry, a u kolejnej ograniczenie nadmiernej mimiki. Najlepszy zabieg to taki, który ma konkretne wskazanie, został rozsądnie zaplanowany i przeprowadzony bezpiecznie. Czasem najważniejszą decyzją jest po prostu rezygnacja z iniekcji – podsumowuje specjalistka.

Warto więc przed kolejnym zabiegiem zadać sobie nie tylko pytanie o oczekiwany efekt, ale również o to, jaki preparat zostanie zastosowany i dlaczego właśnie ten. Świadoma decyzja, konsultacja lekarska i znajomość możliwych zagrożeń to podstawa bezpiecznego korzystania z możliwości współczesnej medycyny estetycznej.