fit.pl mobile logo

Na czym polega trawienie? Wiedza w pigułce

Aby substancje odżywcze zawarte w pożywieniu mogły dostać się do poszczególnych komórek organizmu, muszą zostać najpierw wydobyte z pokarmu poprzez jego obróbkę mechaniczną i chemiczną. Trawienie jest chemiczną stroną tej obróbki.

Na czym polega trawienie? Podstawowe informacje

 

Trawienie to złożony, wieloetapowy proces enzymatycznego rozkładu wielkocząsteczkowych substancji pokarmowych na substancje drobnocząsteczkowe – czyli takie, które mogą zostać przyswojone przez organizm i wchłonięte przez błony komórkowe.

 

Enzymy trawienne są niezbędne do prawidłowego przebiegu procesu trawienia. Wytwarzane są przez gruczoły trawienne. Glukozydazy odpowiedzialne są za trawienie węglowodanów. Należą do nich przede wszystkim amylazy, a produktem końcowym procesu chemicznego są w tym wypadku cząsteczki glukozy. Peptydazy trawią białko, a produktem końcowym tego procesu są aminokwasy. Lipazy natomiast trawią tłuszcz, a produktem końcowym są tu monoacylooglicerol, kwasy tłuszczowe i glicerol. W trawieniu tłuszczów bierze udział również wytwarzana przez wątrobę żółć1.

 

Etapy trawienia – od jamy ustnej do dwunastnicy

 

Wstępne trawienie pokarmu odbywa się już w jamie ustnej. Rozdrobniony przez zęby pokarm poddany jest działaniu amylazy ślinowej oraz lipazy językowej. Amylaza ślinowa rozkłada wielocukry (np. skrobię) na krótsze łańcuchy polisacharydowe i dwucukier (maltozę). Proces ten trwa aż do dezaktywacji amylazy ślinowej w niskim odczynie pH. W żołądku więc trawienie węglowodanów nie zachodzi2,3.

 

W żołądku natomiast rozpoczyna się trawienie białek. Komórki gruczołów błony śluzowej żołądka wydzielają pepsynogen, który jest nieczynnym jeszcze enzymem, ulegającym aktywacji w obecności kwasu solnego – czyli głównego składnika soku żołądkowego. W ten sposób powstaje pepsyna, która rozbija białka na krótsze łańcuchy polipeptydowe4,5.

 

W żołądku następuje także pierwszy etap trawienia tłuszczy. Tłuszcze ulegają rozkładowi pod wpływem lipazy żołądkowej, jednak w kwaśnym środowisku żołądka jej działanie jest ograniczone. Jedynie niewielka część tłuszczów ulega tu strawieniu (np. tłuszcz mleka)6.

 

Kolejny etap trawienia następuje w dwunastnicy – pierwszym odcinku jelita cienkiego. Tutaj trafiają enzymy produkowane przez trzustkę – trypsyna, chymotrypsyna i elastaza – które odpowiadają za dalsze trawienie białek. Trzustka wytwarza również lipazy, które trafiają do dwunastnicy, a odpowiadają za trawienie tłuszczów. Trawienie tłuszczów jest jednak bardziej skomplikowane i nie wystarczają do niego enzymy – proces ten wymaga emulgacji, czyli rozbicia dużych cząsteczek tłuszczy na mniejsze. Odpowiada za nią żółć dostarczana do dwunastnicy przez drogi żółciowe z wątroby7,8.

 

Trawienie – funkcje jelit

 

Rozbity na drobne cząsteczki pokarm trafia z dwunastnicy do dalszych części jelita cienkiego. W jelicie cienkim następuje ostatni etap trawienia. Sok jelitowy zawiera enzymy takie jak proteazy (di- i tripeptydazy), które rozkładają oligopeptydy na pojedyncze aminokwasy. Zasadniczą rolą jelita cienkiego jest jednak wchłanianie substancji odżywczych, które odbywa się poprzez kosmki jelitowe, pokrywające powierzchnię tego organu9,10.

 

Ostatnim odcinkiem przewodu pokarmowego jest jelito grube, w którym niestrawione resztki pokarmowe zamieniane zostają w kał i są usuwane. Jednak to nie jedyne funkcje tego odcinka. W jelicie grubym odbywa się też reasorbcja niektórych składników odżywczych, np. witamin K czy B5, czy procesy takie jak fermentacja celulozy, za którą odpowiadają bakterie jelitowe11.

 

Ile czasu potrzeba na strawienie pokarmu?

 

Czas trwania procesu trawienia – od momentu, gdy pokarm trafi do ust aż do usunięcia resztek pokarmowych, zależy zarówno od czynników związanych ze sprawnością przewodu pokarmowego (np. perystaltyki jelit), jak i rodzaju spożytego posiłku i jego obfitości. W żołądku pokarm przebywa średnio 2–4 godziny, aż do momentu wytworzenia z treści pokarmowej i soku żołądkowego miazgi pokarmowej, która powoli przesuwa się w kierunku dwunastnicy. Jednak posiłki obfitujące w białko i tłuszcze mogą zalegać w żołądku znacznie dłużej, w skrajnych przypadkach nawet do 16 godzin. W jelicie cienkim (łącznie z dwunastnicą) pokarm przebywa średnio 3 godziny (od 1 do 6 godzin). Czas przebywania resztek pokarmowych w jelicie grubym jest najbardziej zróżnicowany i może trwać od 1 do nawet 60 godzin (tutaj mówimy już o zaparciu)12.

 

Układ pokarmowy potrzebuje średnio doby, aby wchłonąć składniki potrzebne do funkcjonowania i usunąć z organizmu niestrawione, niepotrzebne elementy. Im posiłek jest obfitszy oraz bogatszy w tłuszcze i białko, tym dłużej pozostaje w żołądku. Produkty lekkostrawne przechodzą proces trawienia szybciej i nie powodują skutków ubocznych, które są wyraźne, gdy organizm wkłada duże pokłady swej energii w proces trawienia (stąd właśnie uczucie senności po ciężkostrawnym posiłku). Do produktów lekkostrawnych należy np. nabiał, który uległ procesowi fermentacji bakteryjnej, np. jogurt, chude mięso, ryż, kasza jęczmienna13.

 

Jak usprawnić trawienie?

 

Czasem układ pokarmowy może potrzebować pomocy w usprawnieniu procesu trawienia. Działanie takie wykazują niektóre zioła i przyprawy, jak imbir, kurkuma, majeranek, kminek, gałka muszkatołowa, koper, mięta pieprzowa, kmin rzymski, ziele krwawnika (wykazuje właściwości żółciopędne), ziele bożego drzewka14,15.

 

Proces trawienia usprawnić można więc albo dodając wybrane zioła i przyprawy do potraw, albo wykorzystując ich ekstrakty zawarte w preparatach wspomagających trawienie, jak w suplemencie diety Ulgix Trawienie Plus. Zawiera on wyciągi z karczocha, cytryńca chińskiego, owoców kopru włoskiego i liści mięty pieprzowej. Połączone działanie tych składników pomaga złagodzić uczucie pełności i przyczynia się do prawidłowego funkcjonowania układu pokarmowego – oraz łatwiejszej „podróży” pokarmu przez jego wszystkie odcinki.

K. Lachowicz, Ewa Fürstenberg, Fascynująca podróż przez układ pokarmowy człowieka, Zakład Fizjologii Żywienia Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW, http://www.wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/Prezentacje/2018/listopad_2018.pdf, dostęp 5.12.21.

K. Lachowicz, Ewa Fürstenberg, Fascynująca podróż przez układ pokarmowy człowieka, Zakład Fizjologii Żywienia Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW, http://www.wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/Prezentacje/2018/listopad_2018.pdf, dostęp 5.12.21.

L. Ostrowska, Węglowodany, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/68205,weglowodany, dostęp: 9.01.22.

K. Lachowicz, Ewa Fürstenberg, Fascynująca podróż przez układ pokarmowy człowieka, Zakład Fizjologii Żywienia Wydział Nauk o Żywieniu Człowieka i Konsumpcji SGGW, http://www.wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/Prezentacje/2018/listopad_2018.pdf, dostęp 5.12.21.

L. Ostrowska, Białka, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/69819,bialka, dostęp 9.01.22.

L. Ostrowska, Tłuszcze, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze, dostęp 9.01.22.

L. Ostrowska, Białka, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/69819,bialka, dostęp 9.01.22.

L. Ostrowska, Tłuszcze, https://www.mp.pl/pacjent/dieta/zasady/67338,tluszcze, dostęp 9.01.22.

P. Cieciuch, Układ pokarmowy - funkcje. Elementy układu pokarmowego i ich rola, https://www.medonet.pl/zdrowie,wszystko-o-ukladzie-pokarmowym,artykul,1725421.html, dostęp 5.12.21.

Trawienie białek w przewodzie pokarmowym, https://zpe.gov.pl/a/przeczytaj/DqJQ0FwYd, dostęp 9.01.22.

P. Cieciuch, Układ pokarmowy - funkcje. Elementy układu pokarmowego i ich rola, https://www.medonet.pl/zdrowie,wszystko-o-ukladzie-pokarmowym,artykul,1725421.html, dostęp 5.12.21.

M. Neumann, K. Goderska, K. Grajek, W. Grajek, Modele przewodu pokarmowego in vitro do badań nad biodostępnością składników odżywczych, „Żywność. Nauka. Technologia. Jakość” 2006, nr 1(46), s. 30–45.

M. Bytys, Co to jest trawienie? - zaburzenia, czas trwania, sposoby na poprawę, https://zdrowie.tvn.pl/a/co-to-jest-trawienie-zaburzenia-czas-trwania-sposoby-na-poprawe, dostęp 5.12.21

U. Grochowska, Poradnik żywieniowy dla chorych na chorobę Leśniowskiego-Crohna lub wrzodziejące zapalenie jelita grubego, https://j-elita.org.pl/wp-content/uploads/2016/07/poradnik-zywieniowy-2016.pdf, s. 67–71; dostęp 6.01.22.

K. Błecha, Fitoterapia i suplementacja diety w chorobach górnego odcinka przewodu pokarmowego, „Postępy fitoterapii” 2019, nr 20(2), s. 120, http://www.postepyfitoterapii.pl/wp-content/uploads/2019/07/pf_2019_118-125.pdf.

PODZIEL SIĘ Z INNYMI

Napisz komentarz...
Zaloguj przez Facebooka

Prywatność
Polityka prywatności 

Redakcja
26-600 Radom
Ul. Okulickiego 39, IIP
TEL: 48 380 30 62 wew. 12
E-mail: biuro@portal.fit.pl

RODO

Szanowny Czytelniku!

Dbamy o bezpieczeństwo Twoich danych. Nie zmieniamy naszych uprawnień.

Od 25 maja 2018 roku zaczęło obowiązywać Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (określane jako „RODO”, „ORODO”, „GDPR” lub „Ogólne Rozporządzenie o Ochronie Danych”).

W związku z tym chcielibyśmy poinformować Cię o przetwarzaniu Twoich danych oraz zasadach, na jakich będzie się to odbywało po dniu 25 maja 2018 roku. Poniżej znajdziesz podstawowe informacje na ten temat.

O jakich danych mówimy?

Chodzi o dane osobowe, które są zbierane w ramach korzystania przez Ciebie z naszych usług, w tym stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności udostępnianych przez Fit.pl Sp.z.o.o.. Dane osobowe niezbędne gromadzone przez serwis www.fit.pl są objęte ochroną danych osobowych: nie są i nie będą nikomu odsprzedawana ani udostępniane. W czasie korzystania z serwisu użytkownik może zostać poproszony o podanie niektórych swoich danych osobowych poprzez wypełnienie formularza, lub w inny sposób. Dane, które należy podać to w większości przypadków imię, nazwisko i adres e-mail.

Kto będzie administratorem Twoich danych?

Administratorami Twoich danych będziemy my: Fit.pl Sp.z.o.o z siedzibą w Radomiu (dalej także będziemy używać skrótu „Fit.pl”) oraz nasi Zaufani partnerzy czyli podmioty niewchodzące w skład Fit.pl ale będące naszymi partnerami, z którymi stale współpracujemy. Najczęściej ta współpraca ma na celu dostosowywanie reklam, które widzisz na naszych stronach, do Twoich potrzeb i zainteresowań.

Dlaczego chcemy przetwarzać Twoje dane?

Przetwarzamy te dane w celach, aby:

  • dopasować treści stron i ich tematykę, w tym tematykę ukazujących się tam materiałów do Twoich zainteresowań oraz do przeprowadzania konkursów z nagrodami,
  • zapewnić Ci większe bezpieczeństwo usług, w tym aby wykryć ewentualne boty, oszustwa czy nadużycia,
  • pokazywać Ci reklamy dopasowane do Twoich potrzeb i zainteresowań,
  • dokonywać pomiarów, które pozwalają nam udoskonalać nasze usługi i sprawić, że będą maksymalnie odpowiadać Twoim potrzebom,

Komu możemy przekazać dane?

Zgodnie z obowiązującym prawem Twoje dane możemy przekazywać podmiotom przetwarzającym je na nasze zlecenie, np. agencjom marketingowym, podwykonawcom naszych usług oraz podmiotom uprawnionym do uzyskania danych na podstawie obowiązującego prawa np. sądy lub organy ścigania – oczywiście tylko gdy wystąpią z żądaniem w oparciu o stosowną podstawę prawną. Pragniemy też wspomnieć, że na większości stron internetowych dane o ruchu użytkowników zbierane są przez naszych Zaufanych parterów.

Jakie masz prawa w stosunku do Twoich danych?

Masz między innymi prawo do żądania dostępu do danych, sprostowania, usunięcia lub ograniczenia ich przetwarzania. Możesz także wycofać zgodę na przetwarzanie danych osobowych, zgłosić sprzeciw oraz skorzystać z innych praw wymienionych szczegółowo tutaj.

Jakie są podstawy prawne przetwarzania Twoich danych?

Każde przetwarzanie Twoich danych musi być oparte na właściwej, zgodnej z obowiązującymi przepisami, podstawie prawnej. Podstawą prawną przetwarzania Twoich danych w celu świadczenia usług, w tym dopasowywania ich do Twoich zainteresowań, analizowania ich i udoskonalania oraz zapewniania ich bezpieczeństwa jest niezbędność do wykonania umów o ich świadczenie (tymi umowami są zazwyczaj regulaminy lub podobne dokumenty dostępne w usługach, z których korzystasz). Taką podstawą prawną dla pomiarów statystycznych i marketingu własnego administratorów jest tzw. uzasadniony interes administratora. Przetwarzanie Twoich danych w celach marketingowych podmiotów trzecich będzie odbywać się na podstawie Twojej dobrowolnej zgody.

Dlatego też proszę zaznacz przycisk „zgadzam się” jeżeli zgadzasz się na przetwarzanie, po 25 maja 2018 roku, Twoich danych osobowych zbieranych w ramach korzystania przez Ciebie z usług, w tym ze stron internetowych, serwisów i innych funkcjonalności Fit.pl, w tym także zbieranych w tzw. plikach cookies przez nas i naszych Zaufanych Partnerów, w celach marketingowych (w tym na ich analizowanie i profilowanie w celach marketingowych) przez opisane wyżej Fit.pl oraz Zaufanych Partnerów. Wyrażenie zgody jest dobrowolne i możesz ją w dowolnym momencie wycofać korzystając z narzędzia dostępnego tutaj.

Zgadzam się
Nie teraz
fit.pl profil na Facebooku
fit.pl kanał na Youtube
Forum dyskusyjne fit.pl