Zespół naukowców z Niemieckiego Centrum Chorób Neurodegeneracyjnych (DZNE) we współpracy z badaczami z Qingdao University oraz University of Health and Rehabilitation Sciences opublikował w czasopiśmie „Cell Metabolism” wyniki eksperymentu, który przyniósł nieoczekiwane wnioski: długotrwały post przerywany zwiększał aktywność seksualną u samców myszy.
Choć badanie dotyczyło zwierząt, mechanizmy neurobiologiczne zaangażowane w regulację zachowań seksualnych są w dużej mierze wspólne dla ssaków. To sprawia, że temat staje się szczególnie interesujący również w kontekście ludzi.
Przypadkowe odkrycie, które zmieniło kierunek badań
Pierwotnym celem eksperymentu było sprawdzenie, jak post wpływa na potomstwo starzejących się samców myszy. Badacze chcieli ocenić jakość spermy oraz potencjalne zmiany w narządach rozrodczych.
Ku ich zaskoczeniu starsze myszy poddawane długotrwałemu postowi miały znacznie liczniejsze potomstwo niż osobniki karmione bez ograniczeń. Co istotne, analiza fizjologiczna nie wykazała poprawy parametrów hormonalnych ani jakości nasienia. U zwierząt wciąż obserwowano typowe dla wieku obniżenie testosteronu i pogorszenie jakości spermy.
Klucz nie leżał więc w biologii rozrodu, lecz w zachowaniu.
Jak podkreślał jeden z autorów badania, dr Dan Ehninger, rozwiązanie zagadki wymagało wręcz „detektywistycznej pracy”. Ostatecznie ustalono, że samce poddawane postowi po prostu częściej podejmowały aktywność seksualną. Ich zwiększona inicjatywa rekompensowała ograniczenia związane z wiekiem.
Jak wyglądał model postu przerywanego u myszy?
Schemat żywieniowy zastosowany w eksperymencie różnił się od popularnych protokołów IF stosowanych przez ludzi, takich jak 16:8 czy 5:2.
Samce myszy od drugiego miesiąca życia funkcjonowały w 48-godzinnym cyklu:
-
przez 24 godziny miały nieograniczony dostęp do pokarmu,
-
przez kolejne 24 godziny otrzymywały wyłącznie wodę.
Część zwierząt dopuszczono do kontaktu z samicami dopiero w bardzo zaawansowanym wieku (22 miesiące, co u myszy oznacza starość), inne znacznie wcześniej. Co istotne, zwiększoną aktywność seksualną obserwowano wyłącznie u tych osobników, które stosowały post przez dłuższy czas.
Krótki okres restrykcji kalorycznej – trwający kilka tygodni – nie przynosił podobnych efektów. Z danych wynika, że minimalny czas potrzebny do zaobserwowania zmian w zachowaniu wynosił od około sześciu tygodni do kilku miesięcy.
Co może stać za wzrostem libido?
Badacze wskazują na potencjalną rolę neuroprzekaźników, zwłaszcza serotoniny. Długotrwałe ograniczenie kalorii może wpływać na jej poziom w mózgu, a serotonina odgrywa kluczową rolę w regulacji nastroju, motywacji i zachowań seksualnych.
Nie bez znaczenia może być również:
-
poprawa wrażliwości metabolicznej,
-
redukcja masy ciała,
-
zmniejszenie przewlekłego stanu zapalnego,
-
korzystny wpływ na funkcjonowanie układu nagrody.
W praktyce oznacza to, że post przerywany może oddziaływać nie tylko na sylwetkę, ale też na mechanizmy behawioralne i emocjonalne.
A co z ludźmi?
Choć nie można wprost przenosić wyników badań na zwierzętach na populację ludzką, istnieją przesłanki sugerujące podobne zależności. Wiadomo, że redukcja masy ciała, poprawa parametrów metabolicznych oraz stabilizacja glikemii sprzyjają lepszemu funkcjonowaniu hormonalnemu i większej satysfakcji seksualnej.
Dodatkowo poprawa samopoczucia, wzrost energii i większa kontrola nad nawykami żywieniowymi mogą pośrednio wpływać na jakość życia intymnego.
Warto jednak pamiętać, że:
-
zbyt restrykcyjny post może obniżać poziom testosteronu u mężczyzn,
-
u kobiet przewlekłe niedożywienie może zaburzać cykl menstruacyjny,
-
każda interwencja żywieniowa powinna być dostosowana indywidualnie.
Post przerywany – nie tylko waga ma znaczenie
Doniesienia z „Cell Metabolism” pokazują, że wpływ postu przerywanego wykracza poza redukcję tkanki tłuszczowej. Odpowiednio prowadzona, długoterminowa strategia ograniczania kalorii może modulować zachowania poprzez zmiany neurochemiczne.
Czy oznacza to, że IF jest „dietą na libido”? Na tak dalekie wnioski jest jeszcze za wcześnie. Jedno jest jednak pewne – organizm reaguje na czasowe ograniczenie energii znacznie szerzej, niż dotąd przypuszczano.
A to sprawia, że post przerywany wciąż pozostaje jednym z najbardziej intrygujących modeli żywieniowych ostatnich lat.
