Konflikt praca–dom pojawia się wówczas, gdy wymagania zawodowe zaczynają dominować nad sferą osobistą. Odbierają czas na odpoczynek, relacje i regenerację, a jednocześnie uszczuplają zasoby emocjonalne. Długotrwałe funkcjonowanie w takim napięciu sprzyja wypaleniu zawodowemu, obniżeniu nastroju, a w konsekwencji może prowadzić do depresji.
Jak zauważa Renata Pawlonka-Telka z platformy znanycoach.pl:
„Sama praca nie jest zagrożeniem dla zdrowia psychicznego. Problem zaczyna się wtedy, gdy przestaje być jednym z elementów życia, a staje się jego centrum. Ciągła gotowość, nadgodziny i brak realnego odpoczynku generują chroniczny stres – a to jeden z głównych czynników ryzyka depresji.”
Wczesne sygnały przeciążenia
Depresja rzadko rozwija się nagle. Zazwyczaj poprzedza ją dłuższy okres ignorowanych sygnałów ostrzegawczych. Do najczęściej obserwowanych należą:
-
utrzymujące się zmęczenie mimo przespanej nocy,
-
spadek motywacji i poczucia sensu wykonywanej pracy,
-
drażliwość oraz wycofywanie się z relacji,
-
trudności z koncentracją i podejmowaniem decyzji,
-
dolegliwości psychosomatyczne, takie jak bóle głowy, napięcia mięśni czy problemy żołądkowe,
-
poczucie winy związane z „niewystarczającym” zaangażowaniem – zarówno w pracy, jak i w życiu rodzinnym.
Ekspertka podkreśla, że wypalenie zawodowe często poprzedza poważniejsze zaburzenia nastroju. Utrata satysfakcji z pracy, chroniczny brak energii i objawy somatyczne powinny być sygnałem do zatrzymania się i refleksji nad własnym funkcjonowaniem.
Przewlekły stres jako czynnik ryzyka
Specjaliści od zdrowia psychicznego od lat wskazują, że długotrwały stres zawodowy, brak wpływu na zakres obowiązków oraz rozmyte granice między pracą a życiem prywatnym znacząco zwiększają ryzyko depresji. Szczególnie niebezpieczny jest model funkcjonowania w trybie „zawsze online” – bez faktycznej możliwości psychicznego odłączenia się od pracy.
W grupie podwyższonego ryzyka znajdują się m.in. osoby pracujące zdalnie bez jasno określonych godzin, menedżerowie oraz specjaliści działający w kulturze stałej gotowości i presji wyników. Organizm pozostający przez długi czas w stanie mobilizacji zaczyna stopniowo tracić zdolność do regeneracji, co prowadzi do wyczerpania zarówno psychicznego, jak i fizycznego.
Coaching jako wsparcie profilaktyczne
Gdy pojawiają się pierwsze niepokojące symptomy, kluczowe znaczenie ma samoobserwacja i gotowość do wprowadzenia zmian. Oprócz konsultacji medycznej czy psychologicznej, coraz więcej osób korzysta z coachingu jako narzędzia wspierającego reorganizację pracy i stylu życia.
Proces coachingowy może wspierać w:
-
wyznaczaniu zdrowych granic zawodowych,
-
odbudowie poczucia wpływu i sprawczości,
-
redefinicji celów oraz priorytetów,
-
wzmacnianiu odporności psychicznej,
-
poprawie komunikacji – zarówno w środowisku pracy, jak i w domu.
Coaching nie zastępuje terapii w przypadku zdiagnozowanej depresji, ale może stanowić istotny element profilaktyki oraz wsparcia na etapie wczesnego przeciążenia.
Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją przypomina o podstawowej zasadzie: aktywność zawodowa nie powinna odbywać się kosztem zdrowia psychicznego. Uważność na pierwsze sygnały – chroniczne zmęczenie, utratę sensu czy stałe napięcie w ciele – może pomóc zatrzymać proces, który w skrajnych sytuacjach prowadzi do rozwoju depresji.
